Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Karim Khan, hakkındaki cinsel taciz suçlamalarının ardından İngiltere'deki bağımsız avukatlık düzenleyici kurumu tarafından geçici olarak görevden uzaklaştırıldı. Lahey merkezli UCM'nin 2021'den bu yana başsavcılığını yürüten Khan, İngiltere ve Galler Barosu'na kayıtlı bir avukat olarak faaliyet gösteriyordu. İngiltere'deki Avukatlık Düzenleme Kurumu (SRA), Khan'ın UCM'deki görevini etkilemeyecek şekilde, İngiltere'de avukatlık yapmasını geçici olarak askıya aldı. Khan, geçtiğimiz haftalarda bir kadın çalışanı tarafından cinsel tacizle suçlanmıştı. UCM, iddialarla ilgili olarak bağımsız bir soruşturma başlatmıştı.
Gelişmenin arka planı
Karim Khan, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde 2021 yılında göreve başlamış ve özellikle Ukrayna, Gazze ve Sudan'daki savaş suçları soruşturmalarıyla uluslararası gündemde yer almıştı. Khan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin hakkında Ukrayna'daki savaş suçları nedeniyle tutuklama emri çıkarmasıyla da tanınıyor. Ancak Khan'ın kendisi de şimdi ciddi bir suçlama ile karşı karşıya. UCM'nin iç işleyişine yakın kaynaklar, iddiaların mahkemenin itibarını ve bağımsızlığını zedeleyebileceği endişesini dile getiriyor.
İngiltere'deki Avukatlık Düzenleme Kurumu'nun kararı, Khan'ın İngiltere'de avukatlık yapmasını geçici olarak durduruyor ancak UCM'deki başsavcılık görevini doğrudan etkilemiyor. Khan, UCM'nin kendi iç soruşturma mekanizması tarafından da inceleniyor. Mahkeme, iddiaların ciddiyetini göz önünde bulundurarak dışarıdan bağımsız bir uzman atamıştı. Khan, tüm suçlamaları reddediyor ve görevine devam edeceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin son yıllarda karşı karşıya kaldığı en ciddi krizlerden biri olarak değerlendiriliyor. Mahkeme, özellikle büyük güçler tarafından hedef alınmakta ve bazı ülkeler tarafından 'Batı'nın bir aracı' olarak eleştirilmektedir. Khan'ın yargılandığı bu süreç, mahkemenin meşruiyetini sorgulayanlara yeni bir argüman sunabilir. Öte yandan, UCM'nin kendi personeline yönelik iddiaları soruşturma konusunda ne kadar şeffaf ve bağımsız olduğu da yakından takip ediliyor.
Khan'ın görevden uzaklaştırılması, özellikle Ukrayna ve Gazze'deki savaş suçları soruşturmalarını yavaşlatabilir. UCM'nin Rusya ve İsrail gibi ülkelerle olan gerilimli ilişkileri de bu süreçte daha da karmaşık hale gelebilir. Mahkeme, iç soruşturmayı hızlı ve etkili bir şekilde tamamlayarak itibarını korumaya çalışacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taraf olmayan ülkeler arasında yer alıyor. Ancak UCM'nin bağımsızlığı ve etkinliği, uluslararası hukukun üstünlüğü açısından Türkiye'yi de ilgilendiriyor. Khan'ın karıştığı skandal, mahkemenin itibarını zedeleyerek uluslararası ceza adaleti mekanizmasını zayıflatabilir. Türkiye, özellikle Suriye ve Doğu Akdeniz gibi bölgelerdeki gelişmelerde UCM'nin rolünü yakından izlemektedir. Mahkemenin kriz yönetimi, uluslararası toplumun adalet mekanizmalarına olan güvenini etkileyebilir. Türkiye, bu tür skandalların mahkemenin siyasi hesaplara alet edilmesine yol açmaması gerektiğini vurguluyor.
