Birleşik Krallık Bar Standartları Kurulu (BSB), Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Karim Khan hakkında geçici askıya alma kararı verdi. BSB, resmi internet sitesinde yayımladığı kısa açıklamada, Khan'ın avukatlık mesleğini icra etmesinin geçici olarak durdurulduğunu duyurdu. Açıklamada, bu tedbirin hangi gerekçeye dayandığına ilişkin detaylı bilgi verilmezken, sürecin devam ettiği belirtildi. Khan, halen UCM'nin başsavcısı olarak görev yapmakta olup, özellikle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Hamas liderleri hakkında tutuklama kararı talebiyle küresel gündemde yer edinmişti.
Karim Khan ve UCM'deki kritik rolü
Karim Khan, 2021 yılında UCM başsavcılığına seçilmiş ve bu görevi yürüten ilk Britanyalı olmuştur. Khan, göreve başladığından bu yana özellikle Gazze, Ukrayna ve Myanmar gibi çatışma bölgelerinde işlenen savaş suçlarına odaklanmıştır. En tartışmalı hamlesi ise, 20 Mayıs 2024 tarihinde UCM'nin İsrail Başbakanı Netanyahu ile Hamas'ın siyasi lideri İsmail Haniye ve askeri kanat komutanı Muhammed Deif hakkında tutuklama kararı çıkarmasını talep etmesi olmuştur. Bu talep, ABD ve İsrail'in sert tepkisine neden olurken, Avrupa Birliği ülkeleri arasında da bölünmeye yol açmıştır.
Khan'ın BSB tarafından askıya alınması, UCM'nin bağımsızlığı ve tarafsızlığı konusunda yeni soru işaretleri yaratmıştır. BSB'nin kararı, Khan'ın avukatlık lisansına ilişkin bir disiplin sürecinin parçası olarak değerlendirilmekle birlikte, zamanlaması dikkat çekicidir. Khan, Netanyahu hakkındaki tutuklama kararı talebinin ardından ABD Kongresi tarafından hedef alınmış ve bazı Cumhuriyetçi senatörler kendisine yaptırım uygulanmasını istemişti.
Bölgesel ve küresel yansımalar
BSB'nin kararı, uluslararası hukuk çevrelerinde geniş yankı uyandırmıştır. Uzmanlar, bir UCM başsavcısının kendi ülkesindeki meslek kuruluşu tarafından askıya alınmasının, mahkemenin itibarına ve bağımsızlığına gölge düşürebileceği uyarısında bulunmaktadır. Özellikle İsrail yanlısı gruplar, Khan'ın İsrail liderlerini hedef almasının ardından BSB'ye şikayette bulunmuş olabilir. Ancak BSB, başvuruların gizliliği nedeniyle kararın gerekçesini açıklamamaktadır.
Öte yandan, UCM'den yapılan resmi bir açıklamada, Khan'ın başsavcılık görevinin devam ettiği ve askıya alma kararının UCM'deki çalışmalarını etkilemediği vurgulanmıştır. Bununla birlikte, BSB kararının Khan'ın uluslararası alandaki meşruiyetine zarar verebileceği ve UCM'nin diğer davalarını da etkileyebileceği yorumları yapılmaktadır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, uluslararası hukukun siyasallaşması tartışmalarını yeniden alevlendirmesi açısından Türkiye için önem taşımaktadır. Türkiye, İsrail'in Gazze'deki saldırılarını kınarken, UCM'nin Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkarmasını desteklemiştir. Khan'ın askıya alınması, Filistin davasına uluslararası hukuk zemininde destek verenlerin endişelerini artırmıştır. Türk dış politikası, UCM'nin bağımsızlığının ve tarafsızlığının korunmasını savunurken, bu tür müdahalelerin hukukun üstünlüğünü zedelediğini düşünmektedir. Ayrıca, Türkiye'nin insan hakları ve savaş suçları konusundaki hassasiyeti göz önüne alındığında, UCM'nin itibarının korunması Ankara'nın da çıkarınadır.
