Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Başsavcı Karim Khan'ı cinsel taciz iddiaları kapsamında yürütülen soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırdı. Khan, tüm suçlamaları defalarca reddetmiş olsa da, mahkeme yönetimi konuyu ciddiyetle ele alarak soruşturmanın 125 üye ülkeye sevk edilmesine karar verdi. Bu karar, UCM tarihinde bir başsavcının bu tür iddialarla karşı karşıya kaldığı ilk örnek olması bakımından önem taşıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Karim Khan, 2021 yılında UCM Başsavcısı olarak atanmış ve görev süresi boyunca özellikle Ukrayna, Gazze ve Sudan'daki savaş suçları soruşturmalarıyla uluslararası gündemde yer almıştı. Khan'ın cinsel taciz iddiaları ilk kez 2023 yılının sonlarında ortaya atıldı. İddialar, başsavcının bir kadın çalışanına yönelik uygunsuz davranışları olduğu yönünde. Khan, bu iddiaların 'asılsız' olduğunu ve itibarını zedeleme amacı taşıdığını belirterek tüm suçlamaları reddetti. Ancak mahkeme içi bir soruşturma, iddiaların ciddiye alınması gerektiği sonucuna vardı ve Khan'ın geçici olarak görevden alınmasını tavsiye etti.
UCM Ön Yargılama Dairesi, 4 Nisan 2025 tarihli oturumunda oy birliğiyle Khan'ın görevden uzaklaştırılmasına karar verdi. Karar metninde, 'Başsavcının görevde kalmasının, mahkemenin itibarı ve soruşturmaların tarafsızlığı açısından risk oluşturduğu' ifade edildi. Soruşturma dosyası, UCM'nin 125 üye ülkesine gönderilerek, bu ülkelerin iç hukuklarına göre işlem yapılması talep edildi. Bu, UCM tarihinde benzeri görülmemiş bir adım olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Khan'ın görevden uzaklaştırılması, uluslararası hukuk camiasında geniş yankı uyandırdı. Birçok hukukçu ve insan hakları örgütü, UCM'nin bu kararıyla hesap verebilirlik ilkesine bağlılığını gösterdiğini belirtirken, bazı çevreler, bu kararın devam eden önemli soruşturmaları olumsuz etkileyebileceği endişesini dile getirdi. Özellikle Ukrayna ve Gazze'deki savaş suçları soruşturmaları, başsavcının liderliğinde yürütülüyordu. UCM Sözcüsü, soruşturmaların geçici bir başsavcı vekili tarafından yürütüleceğini ve herhangi bir aksama olmayacağını açıkladı. Ancak, iddiaların kaynağı ve Khan'ın savunması hakkında henüz somut bir bilgi bulunmuyor. Khan'ın avukatı, 'müvekkilinin suçsuz olduğunu ve bu sürecin sonunda aklanacağını' söyledi. Öte yandan, iddiaları ortaya atan çalışanın kimliği ve tanık ifadeleri gizli tutuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, UCM'ye taraf olmamakla birlikte, uluslararası hukuk alanında mahkemenin çalışmalarını yakından takip etmektedir. UCM Başsavcısı'nın cinsel taciz iddialarıyla görevden uzaklaştırılması, uluslararası yargı kurumlarının iç işleyişine ve hesap verebilirlik mekanizmalarına dair önemli bir örnek teşkil etmektedir. Türkiye açısından bu gelişme, uluslararası hukukta kadına yönelik şiddet ve tacizle mücadele konusundaki hassasiyetin yansıması olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, UCM'nin Ukrayna ve Gazze'deki soruşturmalarının akıbeti, Türkiye'nin bölgesel güvenlik ve diplomasi politikalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Türk kamuoyunda, UCM'nin bu kararının bağımsız ve tarafsız yargı ilkelerine uygunluğu merak edilmektedir.
