Cenevre, 21 Ağustos - Ülkeler, Birleşmiş Milletler (BM) destekli çabalarla toprak bozulmasını tersine çevirmek için Fransa'nın yaklaşık iki katı büyüklüğünde bir alanı restore etti. Ancak bu miktar, ülkelerin kendi belirledikleri hedeflerin oldukça gerisinde kaldı. Dünyanın en büyük koruma ağı olan Uluslararası Doğa Koruma Birliği'nin (IUCN) Cuma günü yayımladığı rapora göre, 2020'de taahhüt edilen 350 milyon hektarlık hedefe kıyasla yalnızca 104 milyon hektarlık bir alan restore edildi.
Gelişmenin Arka Planı
BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi (UNCCD) kapsamında yürütülen çalışmalar, 2030 yılına kadar 350 milyon hektar bozulmuş toprağın iyileştirilmesini öngörüyor. Bu hedef, 2019'da Yeni Delhi'de düzenlenen COP14'te kabul edilmişti. Ancak IUCN'nin verilerine göre, mevcut restorasyon hızıyla bu hedefe ulaşmak neredeyse imkânsız görünüyor. Raporda, özellikle Afrika, Asya ve Latin Amerika'daki birçok ülkenin taahhütlerini yerine getirmekte zorlandığı vurgulanıyor.
Restorasyon çalışmaları; ormanlandırma, sürdürülebilir tarım uygulamaları ve sulak alanların yeniden canlandırılması gibi çeşitli yöntemleri içeriyor. Ancak rapor, bu çabaların çoğunun yetersiz finansman, siyasi istikrarsızlık ve iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle sekteye uğradığını belirtiyor. Ayrıca, koronavirüs pandemisi sırasında bütçe kısıntıları ve önceliklerin değişmesi, restorasyon projelerinin hızını yavaşlatmış.
Bölgesel ve Küresel Boyut
IUCN'nin raporu, toprak bozulmasının yalnızca çevresel bir sorun olmadığını; aynı zamanda gıda güvenliği, su döngüsü ve iklim değişikliğiyle mücadele üzerinde doğrudan etkileri olduğunu hatırlatıyor. Bozulmuş topraklar, karbondioksit salınımını artırarak küresel ısınmayı hızlandırıyor ve milyonlarca insanın geçim kaynaklarını tehdit ediyor.
BM Çevre Programı (UNEP) verilerine göre, dünya genelinde toprakların yüzde 40'ı bozulmuş durumda ve bu durum, yaklaşık 3,2 milyar insanı etkiliyor. Özellikle Sahra Altı Afrika, Orta Asya ve Güney Asya'da durum kritik. Raporda, ülkelerin restorasyon hedeflerini tutturabilmek için uluslararası finansmanın artırılması, teknolojik işbirliğinin güçlendirilmesi ve yerel toplulukların sürece dahil edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, toprak bozulmasıyla mücadelede BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında yer alıyor. Ülke, özellikle Konya Kapalı Havzası ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde erozyon ve çölleşmeyle mücadele programları yürütüyor. Ayrıca, 2021'de kamuoyuna açıklanan "Türkiye Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Stratejisi" ile 2030'a kadar 1,5 milyon hektarlık alanın restore edilmesi hedefleniyor. Bu hedef, küresel restorasyon çabalarına Türkiye'nin katkısını göstermekle birlikte, IUCN raporundaki küresel yetersizlik, Türkiye'nin de finansman ve uygulama açısından zorluklarla karşılaşabileceğine işaret ediyor. Türkiye'nin, özellikle su kaynaklarının korunması ve kuraklıkla mücadele bağlamında bu tür projelere öncelik vermesi, hem ulusal gıda güvenliği hem de iklim değişikliğine uyum açısından kritik önem taşıyor.
