ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü NATO zirvesinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelerek Washington'un Kiev'e Patriot hava savunma füzeleri tedarik edeceğini açıkladı. Trump, görüşmede Ukrayna'ya "üretme hakkı" tanınacağını belirtti. Fransa 24 muhabiri Kethevane Gorjestani'ye göre, bu anlaşma Ukrayna savaşında "oyun değiştirici" bir rol oynayabilir. Anlaşmanın detayları henüz netleşmezken, Patriot füzelerinin özellikle Rus hava saldırılarına karşı Ukrayna'nın savunma kapasitesini önemli ölçüde artırması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
Patriot hava savunma sistemleri, ABD yapımı en gelişmiş uzun menzilli hava savunma sistemlerinden biridir. Balistik füzeler, seyir füzeleri ve savaş uçakları dahil olmak üzere çeşitli tehditlere karşı etkili bir koruma sağlar. Ukrayna, savaşın başından beri özellikle Rusya'nın hava üstünlüğüne karşı hava savunma sistemlerine ihtiyaç duyuyordu. Daha önce Almanya ve ABD tarafından Ukrayna'ya Patriot bataryaları sağlanmıştı, ancak bu yeni anlaşma ile Ukrayna'nın kendi füze üretimine başlaması hedefleniyor.
Zelenskiy, NATO zirvesinde yaptığı açıklamada, Patriot anlaşmasının Ukrayna'nın hava savunma kapasitesini "tamamen değiştireceğini" belirterek, "Bu, insanlarımızı korumak ve savaşı sona erdirmek için ihtiyacımız olan bir adım" dedi. Trump ise anlaşmanın Ukrayna'ya "kendini savunma şansı" verdiğini ifade etti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Patriot anlaşması, sadece Ukrayna için değil, tüm Avrupa güvenliği açısından da önemli sonuçlar doğurabilir. NATO'nun Doğu kanadında hava savunma kapasitesinin artması, ittifakın caydırıcılık gücünü yükseltiyor. Uzmanlar, bu anlaşmanın Rusya'yı hava operasyonlarını yeniden değerlendirmeye zorlayabileceğini ve sivil kayıpları azaltabileceğini düşünüyor. Ancak Moskova'dan henüz resmi bir yanıt gelmedi. Kremlin sözcüsü daha önce Patriot sistemlerinin Ukrayna'ya tedarik edilmesinin "gerilimi tırmandıracağı" uyarısında bulunmuştu.
Avrupa Birliği ve diğer NATO üyeleri, anlaşmayı memnuniyetle karşıladı. Almanya Başbakanı Olaf Scholz, "Ukrayna'nın kendini savunma hakkına inanıyoruz. Patriot anlaşması bu yönde atılmış önemli bir adım" dedi. Öte yandan, anlaşmanın finansmanı ve üretim takvimi henüz netleşmiş değil. ABD Kongresi'nin onayı gerekip gerekmediği ise soru işareti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Patriot anlaşması, Türkiye'nin hava savunma sistemleri konusundaki hassasiyetiyle doğrudan ilişkilidir. Türkiye, Rusya'dan S-400 sistemleri satın aldığı için ABD'nin Patriot tedarikine sıcak bakmamış, hatta F-35 programından çıkarılmıştı. Bu yeni anlaşma, ABD'nin NATO müttefiklerine hava savunma sistemleri tedarikinde daha esnek davranabileceğinin işareti olarak okunabilir. Ayrıca, Ukrayna'ya sağlanan savunma desteği, Karadeniz'deki güç dengesini değiştirebilir ve Türkiye'nin bölgesel güvenlik hesaplarını etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin bu anlaşmaya doğrudan bir dahli bulunmamaktadır.
