Ukrayna, Rusya'nın kesintisiz insansız hava aracı (İHA) ve füze saldırıları altında iki kritik açıkla boğuşuyor: hava savunma önleyici füze eksikliği ve beklenmedik 27 milyar dolarlık savunma bütçesi açığı. Bu durum, Kiev'in savaş görünümünü ciddi şekilde zayıflatırken, Batılı müttefiklerden gelecek desteğin hızı ve kesintisizliği konusunda soru işaretleri artıyor.
Rusya'nın enerji altyapısına ve kent merkezlerine yönelik saldırıları, Ukrayna hava savunmasını zorluyor. Patriot, NASAMS ve IRIS-T gibi sistemlerin önleyici füzeleri hızla tükenirken, Batı'dan tedarik süreçleri istenen hızda ilerlemiyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, son açıklamalarında hava savunma füzesi kıtlığının her gün can kaybına yol açtığını vurguladı. Bütçe açığı ise savaşın finansmanını sürdürülebilir kılmak için ek kaynak arayışlarını gündeme getirdi.
Savaşın Arka Planı: Askeri ve Mali Baskılar
Ukrayna'nın karşılaştığı 27 milyar dolarlık savunma bütçesi açığı, ülkenin GSYİH'sinin önemli bir bölümünü savunmaya ayırmasına rağmen ortaya çıktı. Savaşın uzaması, mühimmat, insan gücü ve teçhizat maliyetlerini artırdı. Kiev, Batılı ortaklarından acil finansman ve silah desteği talep ediyor. ABD Kongresi'nde uzun süredir bekleyen 60 milyar dolarlık yardım paketi, iç siyasi tartışmalar nedeniyle askıda. Avrupa Birliği ise 50 milyar euroluk çok yıllı destek planını onaylasa da, uygulamada gecikmeler yaşanıyor.
Askeri cephede ise Rusya, Doğu Ukrayna'da avantajını koruyor. Avdiivka'nın düşmesinin ardından Rus kuvvetleri batıya doğru ilerlemeye çalışıyor. Ukrayna ordusu, mevzilerini korumak için topçu mühimmatı ve hava desteğine ihtiyaç duyuyor. Ancak önleyici füze eksikliği, Rus hava üstünlüğünü kırmayı zorlaştırıyor. Ukrayna Hava Kuvvetleri, F-16 savaş uçaklarını beklese de, pilot eğitimi ve altyapı hazırlıkları zaman alıyor.
Öte yandan, Rusya'nın İran'dan aldığı Şahid İHA'ları ve Kuzey Kore'den temin ettiği balistik füzeler, Ukrayna hava savunması üzerindeki baskıyı artırıyor. Ukrayna istihbaratı, Rusya'nın füze stoklarını yenilediğini ve yeni saldırı dalgaları hazırladığını bildiriyor. Bu durum, Kiev'in müttefiklerinden daha fazla hava savunma sistemi ve önleyici füze tedarik etmesini zorunlu kılıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO ve Batı'nın İkilemi
Ukrayna'daki gelişmeler, NATO ve Batılı ülkeler için stratejik bir sınav niteliğinde. ABD'nin askeri yardımındaki gecikmeler, Avrupa'nın savunma sanayii kapasitesini artırma çabalarını hızlandırdı. Almanya, Fransa ve Polonya gibi ülkeler, Ukrayna'ya daha fazla destek sağlama konusunda adımlar atsa da, üretim kapasitesi ve tedarik zinciri sorunları aşılamıyor. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, müttefikleri hava savunma sistemleri ve mühimmat sağlamaya çağırdı.
Rusya'nın savaşı uzatma stratejisi, Batı'nın birlik ve kararlılığını test ediyor. ABD'de başkanlık seçimleri yaklaşırken, Ukrayna'ya verilen desteğin sürdürülebilirliği tartışma konusu. Avrupa'da ise enerji güvenliği ve ekonomik istikrar, Ukrayna'ya yardımın önceliğini etkileyebilir. Çin'in savaşta oynadığı rol ve Rusya'ya verdiği diplomatik destek, küresel dengeleri karmaşıklaştırıyor.
Ukrayna'nın bütçe açığı, sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik istikrarı da tehdit ediyor. Savaş nedeniyle altyapı hasarı, tarım ve sanayi üretimindeki düşüş, ülkenin vergi gelirlerini azalttı. Kiev, uluslararası finans kuruluşlarından kredi ve hibe arayışında. Ancak savaşın getirdiği belirsizlik, yatırımcı güvenini sarsıyor. Ukrayna ekonomisi, 2022'de %30 daralmıştı; 2023'te kısmi toparlanma olsa da, savaşın seyri ekonomik toparlanmayı tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki savaşın seyri, Türkiye'nin güvenlik ve ekonomi politikalarını yakından ilgilendiriyor. Karadeniz'deki istikrarsızlık, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yolları için risk oluşturuyor. Türkiye, savaşın başından beri denge politikası izleyerek hem Ukrayna'ya hem Rusya'ya mesafeli durdu. Ancak hava savunma sistemleri ve İHA tedariki konusunda Ukrayna'ya verdiği destek, Rusya ile ilişkilerde hassas bir denge gerektiriyor. Savaşın uzaması, Türkiye'nin tahıl koridoru gibi diplomatik girişimlerini zorlaştırabilir. Ayrıca, Batı'nın Ukrayna'ya askeri yardımındaki gecikmeler, NATO içindeki dayanışmayı zayıflatarak Türkiye'nin ittifak içindeki konumunu etkileyebilir. Ekonomik açıdan, Rusya'ya bağımlılığı azaltma çabaları ve savunma sanayii ihracatı, Türkiye için fırsatlar ve riskler barındırıyor.
