Ukrayna'da milyonlarca öğrenci, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı tam ölçekli işgalin ardından beşinci okul yılına bugün başladı. Ancak bu yıl da coşku, gökyüzünde süzülen Rus füzelerinin ve insansız hava araçlarının (İHA) gölgesinde yaşanıyor. Ukrayna Eğitim Bakanlığı'nın verilerine göre, ülke genelinde yaklaşık 3,5 milyon öğrenci yüz yüze veya çevrimiçi eğitime katılıyor. Ancak güvenlik endişeleri nedeniyle bazı bölgelerde dersler yalnızca çevrimiçi yapılabiliyor. Kiev'de okul bahçelerini süsleyen balonlar ve bayraklar, savaşın yıprattığı bir ülkede normalleşme çabalarının sembolü olarak dikkat çekiyor. Ancak hava saldırısı sirenleri, öğrencilerin ve öğretmenlerin her an sığınaklara koşmak zorunda kalabileceğini hatırlatıyor.
Savaşın Gölgesinde Yeni Eğitim Yılı
Ukrayna'nın doğu ve güney bölgelerinde çatışmaların en yoğun olduğu Harkiv, Donetsk ve Herson gibi kentlerde okulların büyük bölümü hasar görmüş durumda. UNESCO'nun verilerine göre, savaşın başlangıcından bu yana ülkede en az 3.800 eğitim kurumu hasar gördü veya yıkıldı. Bu durum, öğrencilerin büyük bir kısmının eğitimlerine çevrimiçi devam etmesine neden oluyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, yeni eğitim yılı vesilesiyle yaptığı açıklamada, "Çocuklarımızın geleceği, bizim geleceğimizdir. Onların eğitim alabilmesi için her şeyi yapıyoruz" dedi. Ancak uzmanlar, uzun süreli çevrimiçi eğitimin öğrencilerin sosyal ve psikolojik gelişimini olumsuz etkilediğini vurguluyor.
Kiev'de okula giden 10 yaşındaki Oksana, AFP'ye verdiği röportajda, "Heyecanlıyım ama aynı zamanda biraz korkuyorum. Sirenler çaldığında sığınağa iniyoruz." dedi. Oksana'nın annesi Iryna ise, "Çocuklarımızın normal bir okul yaşamı sürmesini istiyoruz. Ama bu savaş her şeyi zorlaştırıyor" diye ekledi. Benzer duygular, ülkenin dört bir yanındaki veliler tarafından da dile getiriliyor. Öte yandan, Ukrayna ordusu son haftalarda Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırmasına karşın, cephe hattında durum hâlâ iç karartıcı. Rus güçleri, son aylarda özellikle doğu cephesinde küçük ilerlemeler kaydetmiş durumda.
Eğitimde Eşitsizlik Artıyor
Savaş, Ukrayna'da eğitim eşitsizliğini de derinleştiriyor. Batı bölgelerindeki güvenli kentlerde okullar yüz yüze eğitim verirken, cepheye yakın bölgelerde öğrenciler uzaktan eğitime mahkum. Ukrayna Eğitim Bakanı Oksen Lisovyi, "Bu yıl, özellikle öğrencilerin okullara dönebilmesi için güvenli sığınakların inşasına öncelik verdik" ifadelerini kullandı. Bakanlık, okulların %80'inin sığınaklarla donatıldığını açıkladı. Ancak bu sığınakların çoğu, Sovyet döneminden kalma ve modern hava saldırılarına karşı yetersiz kalabiliyor. UNICEF Ukrayna Temsilcisi, "Çocukların eğitime erişimi, savaşın en büyük kayıplarından biri olmaya devam ediyor" uyarısında bulundu.
Yeni eğitim yılının başlaması, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik son saldırılarının gölgesinde gerçekleşiyor. Ukrayna genelinde hava saldırısı sirenleri sık sık çalıyor ve özellikle büyük şehirlerde elektrik kesintileri yaşanıyor. Bu durum, çevrimiçi eğitimi de sekteye uğratıyor. Öğrenciler ve öğretmenler, ders saatlerinde internete erişimde güçlük çektiklerini belirtiyor. Ukrayna'nın enerji şirketleri, hava saldırıları nedeniyle elektrik arzında büyük dalgalanmalar yaşandığını, ancak son günlerde durumun kısmen iyileştiğini açıkladı. Yetkililer, kış aylarında enerji altyapısına yönelik yeni Rus saldırılarının eğitimi daha da zorlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki eğitim krizi, Türkiye'yi doğrudan etkileyen bir konu olmasa da, Türkiye'nin Rusya ve Ukrayna ile olan diplomatik ilişkileri bağlamında önem taşıyor. Türkiye, savaşın başından bu yana iki ülke arasında arabuluculuk rolü üstlenirken, Ukrayna halkına insani yardım sağlamaya devam ediyor. Türkiye'de eğitim gören Ukraynalı öğrenciler, savaşın Türkiye'ye yansımasının bir parçası. Ayrıca, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik politikaları, savaşın seyrinden doğrudan etkileniyor. Bu nedenle, Ukrayna'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgesel çıkarları açısından yakından takip ediliyor.
