Ukrayna'da nadir görülen savaş zamanı protestoları, Perşembe günü ülke genelinde patlak verdi. Göstericiler, bir gün önce görevden alınan Savunma Bakanı Mihail Fedorov'un yeniden atanmasını talep etmek için sokaklara döküldü. Başkent Kiev başta olmak üzere, Lviv, Harkiv ve Dnipro gibi büyük şehirlerde binlerce kişinin katıldığı eylemlerde, Başkan Volodimir Zelenskiy'e Fedorov'u geri getirme çağrısı yapıldı. Protestocular, savaşın kritik bir döneminde savunma bakanlığının başındaki ismin değiştirilmesinin ordunun moralini bozduğunu ve cephedeki operasyonları olumsuz etkileyebileceğini savundu.
Gelişmenin arka planı: Fedorov neden önemliydi?
Mihail Fedorov, Şubat 2023'te Savunma Bakanı olarak atanmıştı ve kısa sürede Ukrayna'nın en popüler isimlerinden biri haline gelmişti. Batılı müttefiklerden askeri yardım sağlama, orduyu modernize etme ve özellikle insansız hava araçları (İHA) filolarını genişletmedeki başarısıyla tanınıyordu. Fedorov'un liderliğinde Ukrayna, Rusya'nın işgaline karşı koymak için düzinelerce yerli İHA üreticisini desteklemiş ve ülkenin savunma sanayisini dönüştürmüştü.
Görevden alınmasının resmi gerekçesi, "yolsuzluk iddialarıyla ilgili soruşturma" olarak açıklandı. Ancak birçok analist, bunun arkasında siyasi çekişmelerin yattığını düşünüyor. Zelenskiy yönetiminde son aylarda yolsuzlukla mücadele kapsamında bir dizi üst düzey yetkili görevden alınmıştı. Fakat Fedorov, halk arasında temiz bir imaja sahip olduğu için bu gerekçeye şüpheyle yaklaşılıyor. Protestocular, Fedorov'un aslında ordu içindeki reformları hızlandırması nedeniyle bazı çıkar gruplarının hedefi haline geldiğini öne sürüyor.
Gösterilerde dikkat çeken bir diğer nokta, savaşın başından bu yana nadiren görülen siyasi protesto dalgası. Ukrayna, savaş nedeniyle olağanüstü hal kapsamında toplanma ve gösteri özgürlüklerini kısıtlamıştı. Ancak Fedorov'un görevden alınması, toplumda öfkeye yol açtı ve binlerce kişi bu yasağa rağmen sokağa çıktı.
Bölgesel ve küresel boyut: Batı'dan endişeli bakış
Fedorov'un görevden ayrılması, sadece Ukrayna içinde değil, Batı başkentlerinde de yankı uyandırdı. ABD ve AB yetkilileri, Ukrayna'nın savunma yönetimindeki istikrarın savaşın seyri için kritik olduğunu vurguladı. Özellikle ABD'den gelen askeri yardım paketlerinin yönetimi konusunda Fedorov'un oynadığı rol, bu endişeleri artırdı. Rusya ise gelişmeyi "Ukrayna yönetimindeki çatlak" olarak yorumladı ve bunu kendi lehine kullanmaya çalıştı.
Analistlere göre, bu protestolar Ukrayna'da savaş yorgunluğunun ve yönetime duyulan güvensizliğin bir göstergesi. Zelenskiy, savaşın başından bu yana yüksek bir onay oranına sahipti, ancak son aylarda yolsuzluk skandalları ve askeri kayıplar nedeniyle bu oranda düşüş yaşanıyor. Fedorov'un görevden alınması, bu güvensizliğin bir kırılma noktasına geldiğini gösteriyor. Önümüzdeki günlerde protestoların büyümesi halinde, Zelenskiy'in ya Fedorov'u geri getirmesi ya da güçlü bir açıklama yaparak kamuoyunu ikna etmesi gerekecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'daki bu siyasi kriz, Türkiye'nin arabuluculuk rolü ve Karadeniz güvenliği açısından önemli. Türkiye, savaşın başından bu yana Ukrayna'ya insansız hava araçları (Bayraktar TB2) tedarik etmiş ve iki ülke arasında askeri iş birliği gelişmiştir. Fedorov'un görevden alınması, Ukrayna savunma yönetiminde belirsizlik yaratırsa, bu Türkiye ile yapılan anlaşmaların uygulanmasını da etkileyebilir. Ayrıca, Ukrayna'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarlarına zarar verebilir. Ankara, Kiev'deki gelişmeleri yakından takip ederken, olası bir yönetim değişikliğinin bölgesel denklemlere etkisini de hesaplamak zorunda kalacaktır.
