Ukrayna savaşının başlamasından bu yana İngiltere ve Rusya arasında denizde yaşanan gerginlikler, son olarak bir yat ile Amiral Grigoroviç firkateyni arasındaki olayla yeniden gündeme geldi. Bu olay, iki ülke arasında Karadeniz'de ve diğer denizlerde artan askeri ve sivil taşıtların karşı karşıya gelmesinin son örneği. Savaşın başından itibaren tırmanan bu olaylar, NATO-Rusya ilişkilerinde kritik bir boyut kazanırken, bölgedeki deniz güvenliğini de tehdit ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere Savunma Bakanlığı, geçtiğimiz hafta Karadeniz'de bir İngiliz yatının Rus savaş gemisi Amiral Grigoroviç tarafından taciz edildiğini açıkladı. Olayda, Rus gemisinin yata yaklaşarak tehlikeli manevralar yaptığı ve İngiliz gemisinin bölgeden uzaklaşmasını istediği belirtildi. İngiltere, bu olayı "provokatif" ve "tehlikeli" olarak nitelendirirken, Rusya ise yatın Rus kara sularını ihlal ettiğini iddia etti.
Bu olay, Ukrayna savaşının Şubat 2022'de başlamasından bu yana İngiltere ve Rusya arasında yaşanan en son deniz gerilimi. Daha önce, Haziran 2021'de İngiliz muhribi HMS Defender, Kırım açıklarında Rus kara sularına girdiği gerekçesiyle Rus savaş uçakları tarafından uyarı ateşiyle karşılaşmıştı. O dönemde İngiltere, geminin Ukrayna kara sularında seyrettiğini savunmuştu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Deniz olayları, sadece iki ülke arasında değil, aynı zamanda NATO ve Rusya arasında da gerilimi artırıyor. Karadeniz, Ukrayna tahıl ihracatı ve enerji nakliyesi açısından stratejik öneme sahip. Rusya'nın bölgedeki deniz gücünü artırması, NATO'nun da Karadeniz'deki varlığını güçlendirmesine yol açıyor. İngiltere, NATO'nun önemli bir üyesi olarak, Rusya'nın saldırgan eylemlerine karşı caydırıcılığı artırmak amacıyla bölgeye savaş gemileri göndermeye devam ediyor.
Uzmanlar, bu tür olayların yanlış hesaplamalar veya kazalar sonucu doğrudan bir çatışmaya dönüşme riski taşıdığına dikkat çekiyor. Rusya'nın özellikle Kırım'ın ilhakından sonra Karadeniz'deki askeri varlığını önemli ölçüde artırdığı, NATO gemilerine karşı daha agresif bir tutum sergilediği gözlemleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Montrö Sözleşmesi uyarınca Karadeniz'deki boğazların geçiş rejimini kontrol eden ülke olarak, bu gerilimlerin doğrudan etkisi altında. İngiltere ve Rusya arasındaki deniz olayları, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zorluyor. Türkiye, hem NATO müttefiki olarak İngiltere ile işbirliği yaparken hem de Rusya ile enerji ve ticaret alanında ilişkilerini sürdürmek durumunda. Ayrıca, Karadeniz'deki güvenlik tehditleri, Türkiye'nin kendi deniz güvenliğini de yakından ilgilendiriyor. Türkiye’nin bu krizde arabulucu rolü üstlenme potansiyeli, bölgesel istikrar için kritik önem taşıyor.
