Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna savaşının başlamasından bu yana beşinci kez St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu’na (SPIEF) ev sahipliği yapıyor. Ancak bu yılki toplantı, Rus ekonomisinin durgunluğa girmesi, Batı yaptırımlarının etkileri ve savaşın yarattığı belirsizlikler nedeniyle önceki yıllara göre çok daha kasvetli bir atmosferde geçiyor. FRANCE 24 muhabiri Nick Rushworth’un aktardığına göre, Kremlin büyüme için alternatif yollar ararken, iş dünyası ve yatırımcılar uzun vadeli planlama yapmakta zorlanıyor. Forum, Rusya’nın ekonomik rotasını belirlemek ve uluslararası ortakları ikna etmek için bir fırsat olarak görülüyor; ancak savaşın sonuçlanmasına dair umutlar zayıfladıkça, reform ve yatırım çekme çabaları da sekteye uğruyor.
Durgunluk ve yaptırımların gölgesinde bir forum
St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu, geleneksel olarak Rusya’nın yatırım ortamını tanıtmak ve uluslararası iş birliğini güçlendirmek için kullanılan bir platform. Ancak 2022’de Ukrayna’ya açılan savaşın ardından Batı’nın uyguladığı sert yaptırımlar, forumun doğasını kökten değiştirdi. Bu yıl, Putin’in konuşmasında ekonomik büyüme için yeni yollar, ithal ikameci politikalar ve BRICS ülkeleriyle iş birliğini vurgulaması bekleniyor. Ancak Rusya Merkez Bankası’nın verilerine göre, ekonominin 2024’te yüzde 1,5-2,5 arası büyümesi beklenirken, bu oran savaş öncesi büyümenin oldukça altında. Enflasyon ise yüzde 5 seviyelerinde seyrediyor ve ruble değer kaybı sürüyor. Uzmanlar, savaşın getirdiği belirsizlik ve insan sermayesi kaybının uzun vadeli büyümeyi tehdit ettiğini belirtiyor.
Forumda öne çıkan bir diğer konu da enerji ihracatındaki daralma. Avrupa Birliği’nin Rus gazına yönelik yaptırımları ve petrol fiyat tavanı uygulaması, Rusya’nın enerji gelirlerini ciddi şekilde azalttı. Moskova, Çin ve Hindistan gibi Asya pazarlarına yönelse de bu ülkelerin talebi Avrupa’nın kaybını telafi edemiyor. Ayrıca lojistik sorunlar ve ödeme sistemlerindeki aksaklıklar ticareti zorlaştırıyor. SPIEF’te bu zorlukları aşmak için yeni finansal mekanizmalar ve alternatif ödeme sistemlerinin (BRICS ortak para birimi gibi) tartışılması bekleniyor. Ancak somut adımların atılıp atılamayacağı belirsiz.
Bölgesel ve küresel boyut
Rusya’nın ekonomik kırılganlığı, yalnızca ülke içini değil, aynı zamanda Avrasya bölgesini ve küresel enerji piyasalarını da etkiliyor. Savaşın uzaması, Orta Asya ve Kafkasya ülkelerinde de ekonomik belirsizliğe yol açıyor. Özellikle Rusya’ya bağımlı olan Kazakistan, Özbekistan gibi ülkeler, durgunluğun etkilerini hissederken, alternatif ticaret yolları arayışına giriyor. Öte yandan, Batılı yaptırımların delinmesi tartışmaları forumda önemli bir yer tutuyor. Bazı ülkeler, ikili anlaşmalar yoluyla yaptırımlara uymayı reddederken, bu durum jeopolitik kutuplaşmayı derinleştiriyor. ABD ve Avrupa Birliği, yaptırım uygulamalarını sıkılaştırmaya devam ederken, Moskova’nın ekonomik dayanıklılığı savaşın seyrini de belirleyecek unsurlardan biri. Ancak uzmanlar, Rusya’nın kısa vadede büyük bir çöküş yaşamayacağını, ancak uzun vadede teknolojik gerileme ve demografik sorunlarla boğuşacağını öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya’nın ekonomik durgunluğu ve SPIEF’te alınacak kararlar, Türkiye için doğrudan önem taşıyor. Türkiye-Rusya ticaret hacmi son dönemde artış göstermiş olsa da, Batı yaptırımlarına uyum ve ikincil yaptırım riski nedeniyle Türk iş dünyası temkinli hareket ediyor. Ankara’nın tahıl koridoru anlaşması ve enerji sektöründeki iş birliği gibi alanlarda Rusya ile bağları sürdürme çabası, aynı anda Batı ile ilişkileri dengelemeyi gerektiriyor. Eğer Rus ekonomisi uzun süreli durgunluğa girerse, Türkiye’nin turizm ve inşaat gibi sektörlerdeki Rusya bağlantılı gelirleri azalabilir. Öte yandan, Moskova’nın yeni ticaret ortaklıkları arayışı, Türkiye’nin bir lojistik hub olma potansiyelini artırabilir. Bu nedenle, St. Petersburg Forumu’nda atılacak adımlar, Türkiye’nin dış ticaret stratejisi ve enerji politikaları açısından yakından takip edilmeli.
