Ukrayna'da savaşın sona ermesi için tüm tarafların çıkarına olmasına rağmen, çatışmalar devam ediyor. Ne Rusya ne Ukrayna ne de Batılı müttefikler, mevcut koşullarda ateşkes veya barış anlaşmasına yanaşmıyor. Savaşın uzaması, küresel güvenlik ve ekonomiyi de derinden etkiliyor.
Savaşın Arka Planı: Neden Herkes Barış İstiyor Ama Kimse Adım Atmıyor?
Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı işgal, Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20'sinin Rusya'nın kontrolüne geçmesiyle sonuçlandı. Kiev, toprak bütünlüğünü korumak ve işgal altındaki bölgeleri geri almakta kararlı. Moskova ise ilhak ettiği bölgelerden vazgeçmeye yanaşmıyor ve Ukrayna'nın NATO'ya yakınlaşmasını engellemek istiyor. Batılı ülkeler ise Ukrayna'ya askeri ve ekonomik destek vererek Rusya'yı zayıflatmayı hedefliyor. Bu nedenle tarafların kırmızı çizgileri kesişmiyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya'nın tüm işgal ettiği topraklardan çekilmesini ve savaş suçlularının yargılanmasını şart koşuyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise Ukrayna'nın tarafsızlığını, Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu ve yeni ilhak edilen bölgelerin tanınmasını talep ediyor. Bu şartlar altında müzakere masası kurulamıyor.
Batı'nın Ukrayna'ya verdiği destek de savaşın uzamasında etkili. ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna'ya milyarlarca dolarlık silah ve mali yardım sağladı. Ancak bu destek, Rusya'nın nükleer tehditleri ve enerji kozunu kullanması nedeniyle sınırlı kalıyor. Batı, doğrudan çatışmaya girmekten kaçınıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Savaşın Etkileri ve Barış İhtimali
Savaş, küresel gıda ve enerji krizlerini derinleştirdi. Ukrayna ve Rusya, dünya buğday ihracatının önemli bir kısmını karşılıyor; savaş nedeniyle tahıl sevkiyatı aksadı ve birçok ülkede gıda fiyatları arttı. Enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar da Avrupa'da enflasyonu yükseltti. Ayrıca savaş, NATO'nun genişlemesine yol açtı; Finlandiya ve İsveç ittifaka katıldı.
Barış müzakereleri için çeşitli girişimler yapıldı: Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da yapılan görüşmeler, Çin'in barış planı, Afrika ülkelerinin arabuluculuk çabaları... Ancak hiçbiri somut sonuç vermedi. Taraflar arasındaki güvensizlik ve savaşın kazanılmadan bitirilemeyeceği algısı, barışı zorlaştırıyor.
Uzmanlar, savaşın birkaç yıl daha sürebileceğini, hatta donmuş bir çatışmaya dönüşebileceğini öngörüyor. Ancak her iki taraf da askeri olarak kesin bir üstünlük sağlayamadığı için, zamanla yorgunluk ve ekonomik zorluklar barışı zorunlu kılabilir. Yine de şu an için barış ufukta görünmüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında denge politikası izleyerek hem Ukrayna'ya hem Rusya'ya yakın durmayı başardı. Savaşın uzaması, Türkiye'nin enerji ihtiyacı ve tahıl koridoru anlaşması gibi konularda arabuluculuk rolünü artırdı. Ancak savaşın uzaması, Karadeniz'de istikrarsızlık ve mülteci akını riskini beraberinde getiriyor. Türkiye, Batı yaptırımlarına katılmayarak Rusya ile ticari ilişkilerini sürdürürken, Ukrayna'ya İHA satışı gibi desteklerle dengeyi koruyor. Barışın sağlanması, Türkiye'nin bölgesel güvenliği ve ekonomik istikrarı için kritik önemde.
