Rusya'nın Ukrayna'yı işgal girişiminin başlamasından bu yana geçen yaklaşık iki yılda, Ukrayna insansız hava araçları (İHA) savaşında eşi benzeri görülmemiş bir deneyim kazandı. Bu 'kanlı tecrübe' artık sadece Ukrayna'nın savunmasına hizmet etmekle kalmıyor, aynı zamanda uluslararası bir ihracat kalemi haline geliyor. Ukrayna, Orta Doğu'da İsrail'e yönelik İHA saldırılarının arttığı bir dönemde, Körfez ülkeleri ve ABD'ye hem ekipman satıyor hem de danışmanlık veriyor.
İHA savaşında yeni bir dönem: Tecrübenin sermayeye dönüşmesi
Ukrayna, Rusya'ya karşı yürüttüğü savunma savaşında sadece büyük İHA'lar değil, küçük ticari dronlardan oluşan filolar da kullandı. Bu araçlar, keşiften doğrudan saldırılara kadar geniş bir yelpazede görev yaptı. Savaşın getirdiği hızlı inovasyon sayesinde Ukrayna, İHA karşıtı taktikler, elektronik harp yöntemleri ve operasyonel kavramlar geliştirdi.
Ukrayna Savunma Bakanlığı'na yakın kaynaklara göre, ülke şu anda en az 20 farklı İHA modelini ticari olarak ihraç ediyor. Bunlar arasında saldırı dronları, havadan keşif araçları ve İHA karşıtı sistemler bulunuyor. Ancak asıl değerli ihracat kalemi, ekipmanın kendisinden ziyade Ukraynalı askeri danışmanların tecrübesi. Bu danışmanlar, Orta Doğu'da İHA'ların hava savunması, elektromanyetik savaş ve istihbarat toplama gibi alanlarda eğitim veriyor.
Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan, Ukrayna'dan hem hazır sistem satın alıyor hem de ortak üretim hatları kurmaya çalışıyor. ABD ise daha çok Ukrayna'nın savaş alanındaki gerçek zamanlı muharebe deneyiminden faydalanmak istiyor. Pentagon yetkililerine göre, Ukrayna'nın elektronik harp ve insansız sistem kullanımı üzerine verdiği dersler, ABD'nin gelecekteki askeri doktrinini şekillendiriyor.
Orta Doğu ve Körfez: Yeni İHA savaşının laboratuvarı
Ukrayna'nın bu ihracat hamlesi, Orta Doğu'da İHA tehdidinin hızla arttığı bir döneme denk geliyor. İsrail'e yönelik İHA saldırıları, Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere saldırıları ve ABD üslerinin hedef alınması, bölgeyi İHA savaşının en sıcak laboratuvarlarından biri haline getirdi.
Ukraynalı firmalar, özellikle İHA karşıtı (C-UAS) sistemlerde uzmanlaşmış durumda. Bu sistemler, fiziksel imha, elektronik karıştırma ve radar tespit gibi çok katmanlı yaklaşımlar içeriyor. Ukrayna'nın başkenti Kiev'in Rus İHA saldırılarına karşı savunulmasında kullanılan taktik ve teknolojiler, şimdi Abu Dabi ve Dubai gibi Körfez şehirlerine adapte ediliyor.
ABD'nin bölgedeki varlığına yönelik İHA tehditleri, Washington'u da Ukrayna ile işbirliğine itiyor. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Ukraynalı uzmanları düzenli olarak askeri tatbikatlara davet ediyor ve savaş verilerini paylaşıyor. Bu sayede, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığı, Ukrayna'nın sahada öğrendiklerinden doğrudan faydalanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'nın İHA tecrübesini ihraç etmesi, Türkiye için hem fırsat hem de rekabet anlamına geliyor. Türkiye, Bayraktar gibi İHA sistemleriyle bu pazarda önemli bir oyuncu haline gelmiş durumda. Ukrayna'nın danışmanlık ve tecrübe ihracı, Türk firmalarının yanında ikinci bir seçenek olarak beliriyor. Ancak Ukrayna'yla rekabetten çok işbirliği potansiyeli daha büyük. Türkiye ve Ukrayna arasındaki savunma sanayii işbirliği, özellikle motor ve elektronik harp alanında derinleşebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Orta Doğu'da artan nüfuzu, bu yeni pazarın kendisi için de önemli bir alan olduğunu gösteriyor. Ankara'nın, Ukrayna'dan bağımsız olarak İHA karşıtı sistemler geliştirmesi ve Körfez ülkeleriyle ikili işbirliğini artırması, olası bir pazar kaybını telafi edebilir.
