Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'ye daha önce verilen ülkenin en yüksek nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı'nı geri aldı. Bu karar, iki komşu ülke arasında yüzyıllara dayanan tarihi bir anlaşmazlığın yeniden alevlenmesiyle geldi. Özellikle Rusya'ya karşı sürdürülen savaşta Ukrayna'nın en güçlü destekçilerinden biri olan Polonya'nın bu hamlesi, uluslararası kamuoyunda şaşkınlık yarattı.
Tarihi gerginliğin kökenleri
Ukrayna ile Polonya arasındaki ilişkiler, 1940'ların başında Volhinya ve Doğu Galiçya'da yaşanan etnik temizlik olayları nedeniyle hala hassastır. Ukraynalı milliyetçilerin Polonyalı sivillere yönelik katliamları, Polonya'da derin bir travma olarak yaşanmaktadır. Ukrayna ise bu olayların sorumluluğunu kısmen kabul etmekle birlikte, Polonya'nın da Ukraynalılara yönelik misillemeler yaptığını savunmaktadır. Nawrocki, Zelenskiy'ye yönelik bu adımı, Ukrayna'nın söz konusu katliamları soykırım olarak tanımamasına ve tarihi uzlaşıya yanaşmamasına bağladı.
Beyaz Kartal Nişanı, Polonya'nın devlet başkanları tarafından yabancı liderlere verilen en prestijli ödüldür. Zelenskiy'ye bu nişan 2022 yılında, Rusya'nın işgalinin hemen ardından verilmişti. Ancak Nawrocki, yaptığı açıklamada, “Sayın Zelenskiy, Polonya'nın tarihi gerçeklerini görmezden gelerek bu nişanı hak etmediğini göstermiştir” ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu karar, Polonya'nın Ukrayna'ya askeri ve siyasi desteğini sürdürmesine rağmen iki ülke arasındaki ilişkilerde ciddi bir soğumaya işaret ediyor. Özellikle Ukrayna'nın Rusya'ya karşı savaşta Polonya'nın yardımına büyük ölçüde ihtiyaç duyduğu bir dönemde bu hamle, Kiev yönetimini zor durumda bırakabilir. Polonya, Ukrayna'ya en çok askeri yardım sağlayan ülkelerden biri olmasına rağmen, iç kamuoyunda Ukrayna'ya verilen desteğe yönelik eleştiriler artıyor. Uzmanlar, Nawrocki'nin bu adımının Polonya'nın iç siyasetindeki milliyetçi söylemle de bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Öte yandan, Rusya'nın bu gelişmeyi Ukrayna'ya karşı propaganda malzemesi olarak kullanması bekleniyor. Moskova, Polonya ile Ukrayna arasındaki bu tür anlaşmazlıkların Batı ittifakını zayıflattığını sıklıkla dile getiriyor. AB ve NATO içinde de bu durum, Doğu Avrupa'nın güvenlik mimarisinde potansiyel bir çatlak olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında arabulucu rolüyle öne çıkan bir ülke olarak bu gelişmeyi yakından takip ediyor. Polonya-Ukrayna krizi, Türkiye'nin Doğu Avrupa'daki dengeleri okuma stratejisini etkileyebilir. Özellikle Montrö Sözleşmesi ve Karadeniz tahıl koridoru gibi konularda Ukrayna ile iş birliği yapan Ankara, Kiev'in diplomatik olarak yalnızlaşmasından endişe edebilir. Ayrıca, Polonya'nın NATO içinde Türkiye ile sık sık ortak pozisyon aldığı düşünülürse, bu tür bir gerginlik dolaylı olarak Türkiye'nin ittifak içi ilişkilerini de etkileyebilir. Bununla birlikte, Ankara'nın doğrudan bir müdahil olması beklenmemekle birlikte, iki ülkeyi diyaloga teşvik eden bir pozisyon alması muhtemeldir.
