Ukrayna yönetimi, Rusya'ya karşı savaşta inisiyatifi yeniden ele geçirmek ve Moskova'yı ekonomik ve askeri açıdan köşeye sıkıştırmak amacıyla NATO üyesi ülkelerden 20 milyar dolarlık acil bir finansman paketi talep etmeye hazırlanıyor. Kiev yönetimine yakın kaynaklara göre bu talep, önümüzdeki ay Ankara'da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi'nde resmen gündeme getirilecek. Ukraynalı yetkililer, söz konusu fonun zamanında sağlanmaması halinde Rus ordusunun savaş alanında yeniden inisiyatif kazanabileceği uyarısında bulunuyor. Talebin arkasındaki mantık, Rusya'nın savaş ekonomisini çökertmek ve Ukrayna'nın savunma kabiliyetini sürdürülebilir kılmak olarak açıklanıyor.
Ankara Zirvesi Öncesi Kritik Finansman Hamlesi
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin ekibi, NATO'nun 11-12 Temmuz 2024 tarihlerinde Ankara'da gerçekleştireceği zirveyi, Batı'dan ek mali taahhüt almak için bir fırsat penceresi olarak görüyor. Kiev'in hesaplamalarına göre, 20 milyar dolarlık paket, Ukrayna'nın 2024 yılı boyunca savunma harcamalarını finanse etmesine ve Rusya'nın enerji altyapısına yönelik uzun menzilli saldırı kapasitesini genişletmesine olanak tanıyacak. Ukrayna Savunma Bakanlığı'ndan üst düzey bir yetkili, 'Bu fon olmadan Rusya'nın yaz taarruzuna karşı koymakta zorlanırız. Parayı aldığımızda ise savaşı Rusya'nın içine taşıyacağız. Onları yakacağız' ifadelerini kullandı.
Ancak NATO ülkeleri arasında bu kadar büyük bir meblağın tahsisi konusunda görüş birliği bulunmuyor. Özellikle ABD'de Kongre'deki siyasi kilitlenme nedeniyle Ukrayna'ya yeni yardım paketinin onaylanması aylardır ertelenmiş durumda. Avrupa Birliği ise 50 milyar euroluk bir fon üzerinde çalışıyor ancak Macaristan'ın vetosuyla karşı karşıya. Ankara Zirvesi, bu siyasi tıkanıklığı aşmak için Ukrayna'nın son şansı olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Rusya'nın Cevabı ve NATO'nun Duruşu
Ukrayna'nın bu talebi, savaşın 2024 yazında yeni bir evreye girebileceğine işaret ediyor. Rusya Savunma Bakanlığı, Kiev'in 'terörist eylemlerini' finanse etmeye yönelik her türlü girişime sert yanıt vereceğini açıkladı. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, 'NATO'nun Ukrayna'yı silahlandırması, Rusya'nın askeri hedeflerine ulaşmasını engellemeyecek, aksine çatışmanın daha da tırmanmasına yol açacaktır' dedi. Öte yandan, Ukrayna'nın 20 milyar dolarlık fonla Rus enerji tesislerini vurma planı, NATO içinde de endişe yaratıyor. Bazı Avrupalı müttefikler, bu hamlenin Rusya'yı nükleer eşiği zorlamaya itebileceği uyarısında bulunuyor.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise zirve öncesi yaptığı açıklamada, Ukrayna'ya uzun vadeli askeri ve mali desteğin süreceğini ancak Ankara Zirvesi'nin bir 'bağış toplama kampanyası' olarak tasarlanmadığını vurguladı. Buna rağmen, Ukrayna'nın talebi NATO'nun savunma planlamasını ve müttefikler arası dayanışmayı test edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ankara Zirvesi'nde Ukrayna'nın 20 milyar dolarlık talebi gündeme gelirken, Türkiye'nin arabuluculuk rolü bir kez daha öne çıkıyor. Türkiye, hem NATO üyesi hem de Karadeniz'de sınır komşusu olarak savaşın doğrudan etkilerini hissediyor. Kiev'in bu talebi, Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi'ni uygulama ve Karadeniz'deki dengeleri koruma politikasını zorlayabilir. Rusya'nın olası bir misillemesi, Türkiye'nin enerji güvenliğini ve turizm gelirlerini tehdit edebilir. Öte yandan, Türkiye'nin Ukrayna'ya insansız hava araçları satışı ve askeri işbirliği, Batı ile Rusya arasında denge politikasını sürdürmesini gerektiriyor. Zirve, Türkiye'nin hem Ukrayna'nın savunmasına katkısını hem de Rusya ile diyaloğunu aynı masada nasıl yürüteceğinin sınandığı kritik bir dönemeç olacak.
