Ukrayna'nın Odessa liman bölgesinde Rus güçlerince düzenlenen füze saldırısında, ülkeyi terk etmekte olan bir kargo gemisi vuruldu. Ukrayna Donanması'ndan yapılan açıklamaya göre, 17 mürettebatı bulunan sivil gemiye üç adet seyir füzesi isabet etti. Saldırıda gemideki 10 kişi hayatını kaybederken, ölenler arasında dört Hint vatandaşının bulunduğu bildirildi. Olay, Karadeniz'de sivil deniz ticaretinin savaşın hedefi haline geldiği yeni bir aşamayı işaret ediyor.
Gelişmenin arka planı
Gemiden ilk bilgileri paylaşan Ukraynalı yetkililere göre, saldırı dün gece geç saatlerde Odessa'nın güneyindeki Karadeniz sularında meydana geldi. Kargo gemisi, Ukrayna limanlarından tahıl ve metal ürünleri taşıyan bir rotada seyrediyordu. Rusya savunma bakanlığından konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak Moskova daha önce Karadeniz'de Ukrayna'ya askeri malzeme taşıdığından şüphelendiği tüm gemileri 'potansiyel hedef' olarak nitelendirmişti.
Saldırıda ölen Hint denizcilerin kimlikleri henüz açıklanmazken, Hindistan Dışişleri Bakanlığı konuyu doğruladı ve Ukrayna makamlarıyla temas halinde olduklarını duyurdu. Hint yetkililer, savaş bölgesinde çalışan vatandaşlarının güvenliği için uluslararası deniz ticaretinin korunması çağrısı yaptı. Olay, Şubat 2022'de savaşın başlamasından bu yana Ukrayna sularında vurulan en büyük sivil gemilerden biri olarak kayıtlara geçti.
Bölgesel veya küresel boyut
Karadeniz'de sivil gemilere yönelik saldırılar, savaşın üçüncü yılına yaklaşırken uluslararası deniz ticareti açısından kritik bir boyut kazanıyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Rusya'nın Ukrayna limanlarına uyguladığı abluka ve mayın tehdidi nedeniyle bölgedeki deniz taşımacılığı savaş öncesine göre %60 oranında azaldı. Bu durum, başta gelişmekte olan ülkeler olmak üzere küresel gıda fiyatları üzerinde baskı yaratıyor.
Hint donanması, bölgedeki ticari gemileri korumak amacıyla Akdeniz'de devriye gezen savaş gemileri bulunduruyor. Ancak Karadeniz'de doğrudan askeri varlık göstermiyor. Hindistan'ın gemi kaptanları ve denizcileri, savaş boyunca Ukrayna ve Rus limanlarına girmeye devam ederek uluslararası hukuk kapsamında ticaret yapma hakkını kullandı. Ancak bu son saldırı, denizcilerin güvenlik endişelerini tırmandırdı ve birçok gemicilik şirketinin bölgeye gemilerini yeniden yönlendirmesine neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında Karadeniz'de deniz trafiğini düzenleyen ve savaş gemilerinin geçişini kontrol eden bir ülke olarak, bu tür saldırıların bölgesel güvenliğe etkisini yakından takip ediyor. Sivil gemilere yönelik saldırılar, Türkiye'nin arabuluculuğunda imzalanan Karadeniz Tahıl Koridoru anlaşmasının askıda olmasıyla birlikte, küresel gıda krizini derinleştirme potansiyeli taşıyor. Türkiye, tüm taraflara sivil denizcilerin güvenliğini sağlama çağrısı yaparak bölgesel istikrarı koruma çabalarına devam ediyor. Ayrıca, NATO müttefiki olarak Montrö'nün sağladığı denge politikası çerçevesinde, savaşın deniz boyutunun kontrolsüz tırmanmasını engellemek için diplomatik girişimlerini sürdürmesi bekleniyor.
