Ukrayna'da, Rusya'nın başlattığı savaşın dördüncü yılına yaklaşırken, ABD'nin küresel liderliğine duyulan güven dibe vurdu. ABD merkezli kamuoyu araştırma şirketi Gallup'un Nisan ayında gerçekleştirdiği ve Salı günü yayımladığı ankete göre, Ukraynalıların yalnızca yüzde 7'si ABD liderliğini olumlu buluyor. Bu oran, geçen yıla kıyasla dramatik bir düşüşe işaret ediyor. 2022'de Rusya'nın işgalinin hemen ardından Ukraynalıların ABD'ye desteği yüzde 70'lerde seyrediyordu.
Anketin arka planı ve Trump etkisi
Gallup'un verilerine göre, Ukraynalıların ABD liderliğine yönelik olumsuz algısı, özellikle Donald Trump'ın başkanlık döneminde hız kazandı. Trump'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yönelik ılımlı tavrı ve Ukrayna'ya askeri yardımı geçici olarak durdurması, Kiev'deki güven bunalımını derinleştirdi. Ankette katılımcıların yüzde 54'ü ABD liderliğini reddederken, yüzde 39'u ise kararsız kaldı. Bu eğilim, savaşın başında Ukrayna'daki ABD imajının oldukça yüksek olduğu düşünüldüğünde dikkat çekici bir değişim.
Anket, Ukrayna'nın dört bir yanından binin üzerinde yetişkinle yüz yüze görüşülerek yapıldı. Katılımcıların ABD'nin yanı sıra Almanya, Rusya ve Çin'in küresel liderlik performansını da değerlendirmeleri istendi. Almanya, yüzde 28 onay oranıyla Ukraynalılar arasında en olumlu imaja sahip ülke olurken, Çin yüzde 15, Rusya ise yüzde 3 ile listede en alt sıralarda yer aldı.
Bölgesel ve küresel boyut
Ukraynalıların ABD'ye olan güven kaybı, yalnızca ikili ilişkilerdeki sorunlara değil, aynı zamanda savaşın seyrine yönelik umutsuzluğa da işaret ediyor. Savaşın başında Batı'nın askeri ve mali desteği Ukrayna'nın direncini artırmış olsa da, çatışmaların uzaması ve cephe hatlarındaki yavaş ilerleme, Ukrayna kamuoyunda yorgunluk yaratmış durumda. Özellikle ABD'deki başkanlık seçimleri öncesinde, Ukrayna'ya yardımın azalabileceği endişesi, halkın ABD liderliğine bakışını olumsuz etkiliyor.
Öte yandan, Gallup'un küresel anketlerinde ABD'nin liderlik onayı dünya genelinde de düşüş eğiliminde. 2023'te yüzde 41 olan küresel onay oranı, Trump'ın politikalarının ardından yüzde 30'a gerilemişti. Ukrayna'daki yüzde 7'lik onay ise bu düşüşün en uç örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel güç dengelerindeki kaymanın bir yansıması olarak Türkiye'nin dış politikasını da yakından ilgilendiriyor. ABD'nin Ukrayna'da itibar kaybı, Ankara'nın hem Moskova hem de Kiev ile dengeli ilişkilerini sürdürme stratejisini dolaylı olarak güçlendirebilir. Türkiye, Karadeniz tahıl koridoru ve insani diplomasi gibi inisiyatiflerle savaşta arabulucu rolünü pekiştirirken, ABD'nin zayıflayan liderlik algısı, Ankara'nın bölgede daha bağımsız hareket etme alanını genişletebilir. Ancak bu durum, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni gerilimlere de yol açabilir; özellikle Türkiye'nin NATO üyeliği ve savunma iş birliği bağlamında dikkatle izlenmelidir.
