Ukrayna'nın batı kesimindeki Lviv kentinde, askerlik çağrısı (draft) uygulamasına karşı çıkan bir grup gösterici ile güvenlik güçleri arasında çarşamba günü şiddetli çatışmalar yaşandı. Yetkililer perşembe günü olayla ilgili soruşturma başlattı. Çatışmalar, Rusya ile savaşın beşinci yılına girdiği bir dönemde, Ukrayna'da zorunlu askerlik uygulamasına karşı artan toplumsal gerilimi gözler önüne seriyor. Lviv Belediye Başkanı Andriy Sadovyi, olayda iki kişinin yaralandığını, bir polis memurunun da hafif şekilde yaralandığını açıkladı. Polis, göstericilerden 14 kişiyi gözaltına aldı. Olayın ardından bölgede güvenlik önlemleri artırıldı.
Seferberlik Politikasına Tepkiler
Ukrayna'da şubat 2022'de başlayan geniş çaplı savaşın ardından hükümet, orduya katılımı artırmak için seferberlik yasasını sıkılaştırmıştı. Nisan 2024'te kabul edilen yeni yasa, askerlik yaşını 25'ten 18'e indirirken, askerlikten kaçanlara ağır para cezaları ve hapis cezaları öngörüyor. Ancak bu düzenleme, özellikle savaştan uzak kalmayı başaran batı bölgelerinde tepki çekiyor. Lviv'deki olayın, seferberlik ekiplerinin ev ev dolaşarak askerlik çağrısı yaptığı bir operasyon sırasında çıktığı bildiriliyor. Görgü tanıkları, ekiplerin bir apartmana girmeye çalışması üzerine mahalle sakinlerinin toplanarak müdahale etmeye çalıştığını, ardından arbede yaşandığını ifade ediyor. Sosyal medyada yayılan görüntülerde, polise taş ve şişe atan göstericiler ile göz yaşartıcı gaz kullanan polis arasındaki çatışma anları yer alıyor. Ukrayna İçişleri Bakanı Ihor Klymenko, olayı 'provokasyon' olarak nitelendirerek, soruşturmanın titizlikle yürütüleceğini belirtti.
Savaşın Beşinci Yılında Toplumsal Dinamikler
Rusya ile savaşın başlangıcından bu yana geçen dört yılda, Ukrayna nüfusunun yaklaşık 6 milyonu yurt dışına göç etti. Bu göç dalgası, özellikle savaşa katılmak istemeyen genç erkekler arasında yaygın. Ukrayna hükümeti, savaşın ilk yıllarında askere almayı gönüllü birlikler üzerinden yürütürken, 2023 sonlarından itibaren zorunlu seferberliğe geçti. Ancak bu durum, toplumda derin yarıklar oluşturuyor. Doğu cephesindeki askerler, batıdaki bazı erkeklerin savaştan kaçtığını düşünerek kızgınlık duyuyor. Öte yandan, özellikle Lviv gibi batı kentlerinde savaşın etkileri doğuya göre daha az hissediliyor; bu da seferberliğe karşı direnci artırıyor. Ukrayna Savunma Bakanlığı, savaşın gidişatına bağlı olarak seferberlik politikalarını esnetebileceğini ima etse de, şu an için mevcut uygulamaların devam edeceği belirtiliyor. Yetkililer, askerlik çağrısına uymayanların sayısının arttığını kabul ediyor. Geçen yıl 80 binden fazla kişinin askerlikten kaçtığı gerekçesiyle soruşturma açıldı. Lviv'deki çatışma, bu gerilimin en somut örneklerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Uzmanlar, Ukrayna'nın savaşı sürdürebilmesi için insan kaynağına ihtiyacı olduğunu, ancak zorunlu askerliğin toplumsal kabulünün giderek düştüğünü vurguluyor. Bu durum, hükümeti hem savaşı kazanma hem de kamuoyu desteğini koruma arasında sıkıştırıyor. Lviv'deki olay, savaşın sadece cephede değil, toplumun farklı kesimlerinde de bir baskı yarattığını gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'da askerlik çağrısına karşı artan direnç, Türkiye'nin arabuluculuk çabaları ve Karadeniz güvenliği açısından dolaylı etkiler doğurabilir. Türkiye, savaşın başından bu yana Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, insani krizlerin derinleşmesi bölgesel istikrarsızlığı artırabilir. Ayrıca, Ukrayna'dan Türkiye'ye yönelen göç hareketleri (özellikle savaştan kaçan genç erkekler) üzerinde baskı oluşturabilir. Ankara, Kiev ile savunma işbirliğini sürdürürken, toplumsal huzursuzluğun uzun vadede Ukrayna'nın savaş kapasitesini zayıflatmasından endişe duyabilir. Gelişme, NATO'nun doğu kanadındaki güvenlik dengelerini de dolaylı olarak etkileyebilir.
