BRÜKSEL, 13 Ekim - Ukrayna, Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde önemli bir aşama kaydetti. İrlanda Avrupa İşlerinden Sorumlu Devlet Bakanı Thomas Byrne'ın açıklamasına göre, Macaristan'ın itirazlarını geri çekmesinin ardından Ukrayna ile AB arasında iç pazar ve rekabetçilik standartlarına ilişkin müzakereler başladı. Bu gelişme, Kiev'in uzun süredir beklediği entegrasyon yolunda somut bir ilerleme olarak değerlendiriliyor.
Müzakerelerin arka planı ve Macaristan'ın tutumu
Ukrayna'nın AB üyelik başvurusu, 2022'de Rusya'nın geniş çaplı işgalinin ardından hız kazanmıştı. AB, Haziran 2024'te Ukrayna ile katılım müzakerelerini resmen başlatma kararı almıştı. Ancak Macaristan, özellikle Ukrayna'daki Macar azınlığın hakları ve savaş sırasında yaşanan bazı ekonomik anlaşmazlıklar nedeniyle süreci yavaşlatıyordu. Budapeşte'nin vetosu, müzakerelerin fiilen durmasına neden oluyordu. Son gelişmeyle birlikte Macaristan'ın itirazlarını kaldırması, AB içinde Ukrayna konusunda bir uzlaşı sağlandığını gösteriyor.
İrlanda Bakanı Byrne, Brüksel'de yaptığı açıklamada, "Ukrayna ile iç pazar ve rekabetçilik fasıllarında müzakerelerin açılması, AB'nin genişleme politikasında önemli bir adımdır" dedi. Byrne, bu adımın Ukrayna'nın reform taahhütlerini yerine getirmesiyle mümkün olduğunu vurguladı. AB Komisyonu yetkilileri de sürecin teknik düzeyde ilerlediğini, ancak Ukrayna'nın yargı reformu, yolsuzlukla mücadele ve ekonomik standartlar konusunda daha fazla çaba göstermesi gerektiğini belirtiyor.
Uzmanlar, iç pazar ve rekabetçilik faslının, AB mevzuatına uyum açısından en kapsamlı başlıklardan biri olduğunu hatırlatıyor. Bu fasılda ilerleme kaydedilmesi, Ukrayna'nın ekonomik olarak AB ile bütünleşmesi ve yatırım ortamının iyileşmesi açısından kritik. Ayrıca, savaşın sürdüğü bir ortamda bu tür müzakerelerin başlaması, AB'nin Ukrayna'ya verdiği siyasi desteğin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Ukrayna'nın AB üyelik sürecindeki bu ilerleme, Rusya ile Batı arasındaki jeopolitik rekabette önemli bir dönüm noktası. AB, Ukrayna'ya verdiği destekle Rusya'nın etki alanını sınırlamayı ve Doğu Avrupa'da istikrarı güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak Macaristan'ın vetosunun kalkması, AB içinde de bazı soru işaretlerini beraberinde getiriyor. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, geçmişte Ukrayna'nın üyeliğine mesafeli durmuş ve savaşın sona ermeden üyelik müzakerelerinin başlatılmasının doğru olmadığını savunmuştu. Budapeşte'nin son anda uzlaşmaya varması, AB içinde bir denge siyaseti olarak görülüyor.
Öte yandan, Ukrayna'nın AB üyeliği süreci, Batı Balkanlar ve diğer aday ülkeler için de emsal teşkil ediyor. AB'nin genişleme politikasında Ukrayna'ya öncelik verilmesi, diğer aday ülkelerde reform hızını olumsuz etkileyebileceği endişesini de beraberinde getiriyor. Ancak AB yetkilileri, tüm aday ülkelerin kendi liyakatlerine göre değerlendirileceğini vurguluyor.
Ekonomik açıdan, Ukrayna'nın AB iç pazarına entegrasyonu, tarım, enerji ve dijital ekonomi gibi alanlarda önemli düzenlemeler gerektiriyor. Ukrayna'nın tarım sektörü, AB'nin ortak tarım politikasına uyum sağlamakta zorlanabilir. Ayrıca, savaşın yol açtığı altyapı tahribatı ve ekonomik kayıplar, üyelik sürecini zorlaştıran faktörler arasında. Yine de AB, Ukrayna'ya mali ve teknik destek sağlayarak reformları teşvik ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna'nın AB üyelik müzakerelerinde ilerleme kaydetmesi, Türkiye'nin AB süreci açısından dolaylı da olsa önemli mesajlar içeriyor. Uzun yıllardır müzakere masasında olan ancak siyasi engeller nedeniyle ilerleyemeyen Türkiye, Ukrayna'ya gösterilen esnekliğin benzerini bekliyor. Ayrıca, Ukrayna'nın AB'ye yakınlaşması, Karadeniz bölgesinde jeopolitik dengeyi değiştirebilir; Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasındaki hassas dengeyi korumak zorunda. Ekonomik olarak ise Ukrayna'nın AB pazarına entegrasyonu, Türk iş dünyası için yeni rekabet ve iş birliği fırsatları yaratabilir. Özellikle tarım ve gıda sektöründe rekabet artabilir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği'ni güncelleme hedefi doğrultusunda bu gelişmeleri yakından takip etmeli.
