Bugün dünya, nükleer silahların kontrol altına alınmadığı bir dönemin uğursuz yankılarıyla karşı karşıya. ABD, Rusya ve Çin arasında üç kutuplu bir nükleer silahlanma yarışı hız kazanırken, Soğuk Savaş sırasında imzalanan kritik anlaşmaların çoğu rafa kalkmış durumda. Uzmanlara göre, bu gelişme stratejik istikrarı ciddi bir biçimde tehdit ediyor ve küresel güvenlik mimarisinin temellerini sarsıyor. Peki, bu yeni silahlanma yarışı nasıl başladı ve nereye gidiyor?
Gelişmenin Arka Planı: Silah Kontrolünün Çöküşü
Soğuk Savaş'ın sona ermesinin ardından ABD ve Rusya, nükleer cephaneliklerini azaltmak için bir dizi anlaşma imzalamıştı. Bunların başında 2011'de yürürlüğe giren Yeni START (Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması) geliyordu. Ancak Rusya'nın 2023'te anlaşmayı askıya alması, silah kontrol rejimine büyük bir darbe vurdu. ABD ise buna karşılık olarak nükleer modernizasyon programlarını hızlandırdı.
Bu tabloya Çin'in de dahil olmasıyla işler daha karmaşık bir hal aldı. Uzun süre nükleer cephaneliğini sınırlı tutan Pekin, son yıllarda füze sayılarını ve savaş başlığı stoklarını hızla artırıyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, Çin'in nükleer savaş başlığı sayısı 2020'de 200 civarındayken 2024'te 400'ü aştı. ABD Savunma Bakanlığı'nın tahminleri ise 2030'da bu sayının 1000'i bulabileceğini öngörüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Asya'dan Avrupa'ya Uzanan Tehdit
Bu üçlü yarış, küresel istikrarı sadece sayısal artış nedeniyle değil, aynı zamanda teknolojik atılımlar yüzünden de sarsıyor. Hipersonik füzeler, yapay zeka destekli komuta sistemleri ve uzay tabanlı savunma sistemleri, nükleer caydırıcılığın geleneksel hesaplarını altüst ediyor. Örneğin, ABD'nin Sentinel adlı yeni kıtalararası balistik füze sistemi, Rusya'nın RS-28 Sarmat ve Çin'in DF-41 füzeleriyle rekabet ediyor.
Bu silahlanma yarışı, bölgesel krizlerin daha da tehlikeli hale gelmesine yol açıyor. Ukrayna savaşı, Tayvan gerilimi ve Hint-Pasifik'teki deniz çatışmaları, nükleer boyutu olan birer krize dönüşme potansiyeli taşıyor. Nükleer silahların kullanım eşiğinin düşmesi, stratejik topluluklar tarafından en büyük risk olarak değerlendiriliyor. Özellikle, taktik nükleer silahların (düşük verimli savaş başlıkları) muharebe sahasında kullanılma olasılığı, bugün Soğuk Savaş dönemindekinden daha yüksek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun nükleer paylaşım düzenlemeleri kapsamında Konya'daki İncirlik Hava Üssü'nde ABD'ye ait B61 tipi taktik nükleer bombaları barındırıyor. Bu gelişme, Türkiye'yi Rusya'nın tehdit algılamasında daha ön sıralara yerleştiriyor. Ayrıca, doğuda İran'ın nükleer programı ve Kafkaslar'da Rusya'nın artan nükleer retoriği, Ankara'yı çok kutuplu bir nükleer dünyada denge politikası izlemeye zorluyor. Türkiye'nin savunma sanayiindeki yerli füze programları (Tayfun, Bora, ATMACA) bu bağlamda caydırıcılık kapasitesini artırırken, bir yandan da NATO'nun nükleer planlama süreçlerine katılımını güçlendirmesi gerekiyor.
