ABD Donanması'na ait uçak gemisi USS George Washington, Vietnam'ın orta sahilindeki Đà Nẵng limanına demirleyerek 2023'ten bu yana bir ABD uçak gemisinin Vietnam'a yaptığı ilk ziyareti gerçekleştirdi. Bu ziyaret, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki artan baskısı karşısında ABD-Vietnam ilişkilerinin derinleştiğinin bir göstergesi olarak yorumlandı. Aynı anda, iki ABD uçak gemisi Umman Denizi'nde stratejik bir blokaj hattını tutarak bölgedeki varlığını pekiştiriyor. ABD Donanması'nın küresel konuşlanma düzenine dair haftalık bir değerlendirme olan “Uçak Gemileri Nerede” raporunun bu sayısı, güç gösterisinin yanı sıra ittifakların tazelenmesi açısından da kritik bir döneme işaret ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
USS George Washington'ın (CVN-73) Vietnam ziyareti, iki ülke arasındaki savunma bağlarının güçlendirilmesi yolunda atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. 2023'te Başkan Joe Biden'ın Hanoi ziyareti sırasında iki ülke ilişkilerini “kapsamlı stratejik ortaklık” seviyesine yükseltmişti. Bu ziyaret, o anlaşmanın askeri boyutunun hayata geçirilmesi anlamına geliyor. George Washington, Pasifik'te konuşlu ABD Donanması'nın en önemli varlıklarından biri; görev süresi boyunca Güney Çin Denizi'nde devriye görevleri yürüttü ve müttefiklerle ortak tatbikatlar gerçekleştirdi.
Vietnam, tarihsel olarak tarafsızlık politikası izlese de, son yıllarda Çin'in artan deniz ihlallerine karşı ABD ile iş birliğini artırdı. Özellikle Paracel Adaları ve Spratly Adaları üzerindeki hak iddiaları, bölgedeki gerilimi tırmandırıyor. USS George Washington'un ziyareti, Vietnam'ın deniz güvenliği endişelerine verilen açık bir destek sinyali olarak okunuyor. Aynı zamanda, ABD'nin Hint-Pasifik stratejisi bağlamında Vietnam'ın kritik bir müttefik haline geldiği görülüyor.
Ziyaret sırasında, mürettebat ile Vietnamlı yetkililer arasında çeşitli kültürel etkinlikler ve eğitim programları düzenlendiği, ayrıca bakım ve ikmal çalışmaları yapıldığı belirtildi. Bu tür liman ziyaretleri, iki donanma arasındaki operasyonel uyumluluğun artırılması açısından da büyük önem taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu ziyaret, ABD'nin Güney Çin Denizi'ndeki güç projeksiyonunun bir parçası olarak görülüyor. Çin'in bölgedeki askeri varlığını artırması, ABD'nin müttefikleriyle ilişkilerini güçlendirme çabalarını hızlandırdı. Özellikle Filipinler, Japonya ve Avustralya ile yapılan tatbikatlar ve liman ziyaretleri, ABD'nin bölgeye olan bağlılığını gösteriyor.
Aynı zamanda, iki ABD uçak gemisinin Umman Denizi'nde konuşlanması, Orta Doğu'daki gerilimlere karşı bir caydırıcılık unsuru olarak değerlendiriliyor. Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve İran ile olası bir çatışma senaryoları, ABD Donanması'nın bu bölgede sürekli bir varlık bulundurmasını zorunlu kılıyor. Bu gemiler, hem deniz ticaret yollarının güvenliğini sağlamak hem de müttefiklere güvence vermek amacıyla görev yapıyor.
ABD Donanması'nın bu iki bölgede aynı anda güç bulundurabilmesi, küresel konuşlanma kapasitesinin ne kadar geniş olduğunu ortaya koyuyor. Ancak uzmanlar, Çin'in artan deniz gücü karşısında ABD'nin bu tür ziyaretlerin sayısını artırması gerektiğini, aksi takdirde bölgedeki etkisinin azalabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD uçak gemilerinin Vietnam ziyareti ve Umman Denizi'ndeki konuşlanması, küresel güç dengelerini etkileyen gelişmeler arasında. Türkiye, Asya-Pasifik'teki bu güç mücadelesini yakından izliyor; çünkü bu bölgedeki istikrar, küresel tedarik zincirleri ve enerji yolları açısından kritik önem taşıyor. Umman Denizi'ndeki varlık, Orta Doğu'daki dengeleri de etkileyebilir; Türkiye'nin Katar, Umman ve Suudi Arabistan ile ilişkileri düşünüldüğünde, bu durum dolaylı olarak Türkiye'yi de ilgilendiriyor. Ayrıca Türkiye'nin kendi uçak gemisi projesi olan TCG Anadolu'nun benzer operasyonel kapasiteler geliştirmesi, bu tür güç gösterilerinin önemini artırıyor.
