Türkiye, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını ihlal etmemek amacıyla İran'ın özel havayolu şirketi Mahan Air'in Türkiye'ye gerçekleştirdiği uçuşları durdurma kararı aldı. Edinilen bilgilere göre, Türk yetkililer, ABD Hazine Bakanlığı'nın Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından yaptırım listesinde bulunan Mahan Air'e yönelik uçuş yasağını uygulamaya koydu. Karar, İran ile Batı arasındaki gerilimin havacılık sektörüne yansıması olarak değerlendiriliyor.
ABD Yaptırımları ve Mahan Air
Mahan Air, ABD tarafından 2011 yılından bu yana yaptırım listesinde bulunuyor. Washington yönetimi, şirketin İran Devrim Muhafızları'na lojistik destek sağladığını ve Orta Doğu'daki çatışma bölgelerine silah taşıdığını iddia ediyor. ABD'nin 2018'de İran nükleer anlaşmasından çekilmesinin ardından yaptırımlar daha da sıkılaştırıldı. Bu kapsamda, Mahan Air'e ait uçakların yaptırım uygulayan ülkelere iniş yapması durumunda, o ülkedeki havacılık şirketleri ve ilgili kurumlar da yaptırım riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Türkiye, uzun süredir İran ile ekonomik ve ticari ilişkilerini sürdürürken, ABD'nin yaptırımlarına karşı denge politikası izliyordu. Ancak son dönemde ABD'nin yaptırımları daha agresif bir şekilde uygulaması ve Türk şirketlerine yönelik cezai yaptırım tehditleri, Ankara'nın adım atmasına neden oldu. Mahan Air uçuşlarının durdurulması, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerini düzeltme çabası olarak yorumlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mahan Air, İran'ın en büyük özel havayolu şirketi konumunda. Şirket, başta Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen olmak üzere bölgedeki birçok noktaya düzenli seferler düzenliyor. Türkiye'nin kararı, İran'ın bölgesel bağlantıları üzerinde bir baskı unsuru oluşturacak. Özellikle İran'ın Suriye ve Irak'taki vekil gruplarına yönelik lojistik desteğinin havayolu üzerinden sağlandığı düşünülürse, bu adım Tahran'ın elini zayıflatabilir.
Ayrıca, Mahan Air'in Türkiye'ye uçuşlarının durdurulması, İran ile Türkiye arasındaki ticaret hacmini de olumsuz etkileyecek. İki ülke arasındaki ticaret, büyük ölçüde karayolu ve denizyolu ile yapılsa da, havayolu taşımacılığı özellikle acil ve değerli mallar için önem taşıyor. Uzmanlar, bu kararın İran ekonomisine ek bir darbe vuracağını belirtiyor.
Öte yandan, Türkiye'nin kararı, NATO müttefiki ABD ile ilişkilerini olumlu etkileyebilir. Ancak İran ile olan ilişkilerde yeni bir gerilim hattı oluşturabilir. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak Tahran'ın, Türkiye'nin bu adımını misilleme ile karşılayabileceği ve bölgedeki işbirliğini sorgulayabileceği ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin Mahan Air uçuşlarını durdurma kararı, ABD yaptırımlarına karşı hassasiyetini gösterirken, İran ile ilişkilerde yeni bir denge arayışını da yansıtıyor. Türkiye, hem Batı ile ittifakını korumak hem de komşusu İran ile ekonomik ve siyasi bağlarını sürdürmek arasında sıkışmış durumda. Bu karar, Türkiye'nin ABD yaptırımlarına karşı ne kadar esnek olabileceğini gösteriyor. Ancak İran ile enerji ve ticaret bağımlılığı göz önüne alındığında, uçuş yasağının uzun vadeli etkileri sınırlı kalabilir. Yine de bu adım, Türkiye'nin yaptırım uyum politikasında önemli bir dönüm noktası olarak kaydedilecek.
