Tunus'ta enflasyon geçtiğimiz ay yüzde 5'in üzerine çıkarak son yılların en yüksek seviyelerinden birine ulaştı. Ülkede temel gıda maddelerindeki fiyat artışları, özellikle dar gelirli aileleri olumsuz etkiliyor. Ekonomistler, enflasyonun ana nedenleri arasında tedarik zincirindeki aksaklıkları ve aracıların fiyatları yapay olarak yükseltmesini gösteriyor. Aynı zamanda, işsizlik oranının hâlâ çift haneli rakamlarda seyretmesi, özellikle başkent Tunus ve sahil şeridi dışındaki yoksul bölgelerde sosyal gerilimi artırıyor. Protestoların yeniden alevlenmesinden endişe ediliyor.
Gelişmenin arka planı: Tedarik zinciri kırılmaları ve yapısal sorunlar
Tunus'ta gıda enflasyonunun temelinde, küresel tedarik zincirindeki aksamaların yanı sıra yerel tarım üretimindeki düşüş yer alıyor. Kuraklık ve yetersiz sulama altyapısı, özellikle tahıl ve sebze üretimini olumsuz etkilerken, artan girdi maliyetleri çiftçileri zorluyor. Üstelik, aracı firmaların stokçuluk yaparak fiyatları şişirdiği yönünde sık sık şikayetler gündeme geliyor. Hükümet, temel gıdalara sübvansiyon sağlasa da, bütçe kısıtları nedeniyle bu desteğin sürdürülebilirliği tartışma konusu. Dünya Bankası verilerine göre Tunus'ta işsizlik oranı yüzde 16 civarında seyrediyor; genç nüfusta bu oran yüzde 35'i buluyor. Özellikle iç bölgelerde işsizlik daha yüksek, bu da sosyal patlama riskini artırıyor.
Bölgesel veya küresel boyut: Kuzey Afrika'da artan enflasyon dalgası
Tunus'taki enflasyon artışı, Kuzey Afrika genelinde gözlemlenen bir eğilimin parçası. Mısır, Fas ve Cezayir'de de gıda fiyatları benzer nedenlerle yükseliyor. Bölge ülkeleri, Rusya-Ukrayna savaşının tahıl ticaretine vurduğu darbeyi hâlâ atlatamadı. Ayrıca, küresel faiz artışları ve döviz kurlarındaki dalgalanma ithalat maliyetlerini artırarak enflasyonu besliyor. Tunus Merkez Bankası, enflasyonla mücadele için faizleri artırmak zorunda kalıyor, ancak bu da ekonomik büyümeyi yavaşlatıyor. AB ve IMF ile yürütülen kredi görüşmelerinde ekonomik reform şartları gündeme gelirken, Tunus yönetimi sosyal patlama korkusuyla reformları ertelemeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Tunus'taki enflasyon ve işsizlik krizi, Türkiye için bölgesel bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye de benzer şekilde gıda enflasyonu ve işsizlik sorunlarıyla mücadele ederken, Tunus'taki gelişmeler Kuzey Afrika'daki istikrarsızlığın Akdeniz'e yansımaları açısından izlenmeli. Artan sosyal huzursuzluk, göç hareketlerini tetikleyebilir; bu da Türkiye'nin göç politikalarını etkileyebilir. Ayrıca, iki ülke arasındaki ticaret hacmi göz önüne alındığında, Tunus'taki ekonomik daralmanın Türkiye'den yapılan ihracatı olumsuz etkileme riski var. Türk iş çevreleri, Tunus pazarındaki fırsatları değerlendirirken bu belirsizlikleri hesaba katmalı.
