İklim kriziyle mücadelede radikal fikirler sıkça gündeme geliyor. Son olarak The Guardian'ın uzun soluklu 'Readers reply' serisinde okuyucuların sorduğu bir soru, bilim dünyasında tartışma yarattı: 'Tüm araç lastikleri CO2 ile doldurulsa, atmosferik karbon seviyeleri önemli ölçüde azalır mı?' Bu soru, karbon yakalama teknolojilerine yönelik ilgiyi artırırken, iklim değişikliğiyle mücadelede pratik çözümlerin sınırlarını da gözler önüne seriyor.
Gelişmenin Arka Planı
Soru, The Guardian'ın okuyucuların sorularını yanıtladığı popüler bir köşede 23 Ağustos 2026'da yayımlandı. Soruyu yönelten okuyucu, küresel araç sayısını düşünerek lastiklerin karbondioksit ile doldurulmasının atmosferdeki karbonu azaltıp azaltamayacağını merak ediyor. Fikir ilk bakışta mantıklı gibi görünse de, bilimsel gerçekler bu önerinin pratikte bir etki yaratmayacağını gösteriyor.
Öncelikle, atmosferdeki karbon miktarıyla karşılaştırıldığında lastiklerin hacmi son derece küçük kalıyor. Dünya genelinde yaklaşık 1,4 milyar araç bulunuyor. Bir araç lastiğinin ortalama hacmi yaklaşık 30 litre (0,03 metreküp) kabul edilirse, toplam lastik hacmi yaklaşık 42 milyon metreküp yapıyor. Oysa atmosferdeki karbondioksit miktarı milyarlarca tonla ölçülüyor; yalnızca insan kaynaklı emisyonlar yılda yaklaşık 36 milyar ton. Lastikleri CO2 ile doldurmak, bu devasa miktarın yanında bir damla bile etki etmez.
Ayrıca, lastiklerin içindeki hava basıncı ve sıcaklık koşulları, CO2'nin belirli bir miktarının sıvılaşmasına veya farklı fazlara geçmesine neden olabilir. Normal koşullarda lastik basıncı yaklaşık 2-3 bar arasındadır; bu basınçta CO2 gaz halinde kalır ve depolama kapasitesi düşüktür. Daha yüksek basınçlarda sıvılaşma mümkün olsa da, bu lastiklerin yapısına zarar verebilir ve güvenlik riski oluşturur. Kaldı ki, lastiklerin sürekli olarak CO2 ile doldurulup boşaltılması enerji ve maliyet açısından da mantıksızdır.
Bölgesel veya Küresel Boyut
Bu tür fikirler, iklim değişikliğiyle mücadelede teknolojik çözümlere olan ilgiyi gösteriyor. Ancak karbon yakalama ve depolama (CCS) teknolojileri, gerçek anlamda etkili olabilmek için çok daha büyük ölçeklerde ve jeolojik oluşumlarda karbondioksitin depolanmasını gerektiriyor. Örneğin, Norveç'in Kuzey Denizi'ndeki Sleipner projesi, yılda yaklaşık 1 milyon ton CO2'yi yeraltındaki tuzlu su rezervuarlarında depoluyor. Buna karşın, lastiklerin toplam kapasitesi yıllık emisyonların milyarda birinden bile az.
Uzmanlar, iklim krizine karşı mücadelede asıl odaklanılması gereken noktanın emisyonları azaltmak olduğunu vurguluyor. Yenilenebilir enerjiye geçiş, enerji verimliliği ve elektrikli araçların yaygınlaşması gibi önlemler, atmosferdeki karbonu azaltmada çok daha etkili. Ayrıca, ormanların korunması ve yeni ağaçlandırma projeleri, doğal karbon yutaklarının güçlendirilmesi açısından kritik önem taşıyor.
Atmosferdeki karbon dioksit seviyesi Sanayi Devrimi'nden bu yana yaklaşık 280 ppm'den 420 ppm'ye yükseldi. Bu artışın başlıca nedeni fosil yakıtların yakılması ve arazi kullanımı değişiklikleri. Bilim insanları, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlamak için önümüzdeki on yıllarda emisyonların hızla azaltılması gerektiğini belirtiyor. Lastikleri CO2 ile doldurma fikri, bu hedeflere ulaşma yolunda bir çözüm değil, ancak kamuoyunda iklim değişikliği konusunda farkındalık yaratması açısından tartışmaya değer bir öneri olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu öneri, Türkiye'nin iklim politikaları açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, ülkenin enerji bağımlılığını ve karbon emisyonlarını azaltma hedefleri doğrultusunda bir tartışma zemini oluşturabilir. Türkiye, Paris Anlaşması'nı 2021'de onaylamış ve 2053 yılı için net sıfır emisyon hedefini açıklamıştır. Bu hedefe ulaşmak için yenilenebilir enerji yatırımları ve enerji verimliliği önlemleri kritik önem taşıyor. Lastiklerle CO2 depolama gibi pratikte etkisiz yöntemler yerine, Türkiye'nin özellikle güneş ve rüzgar enerjisi potansiyelini kullanması, ayrıca ormansızlaşmayı önlemesi ve karbon yutaklarını koruması daha anlamlı görülüyor. Bu tartışma, iklim değişikliğiyle mücadelede bilimsel ve gerçekçi çözümlere odaklanma gerekliliğini bir kez daha hatırlatıyor.
