ABD'de Donald Trump yönetimi, teknoloji sektörü için önemli bir yetenek kaynağı olan H-1B uzman vizesi programına erişimi defalarca kısıtlarken, yeni planların bu kısıtlamaları daha da derinleştirerek vize sahipleri ve eşlerinin ülkede kalma sürecini zorlaştırması bekleniyor. Hükümetin son dönemde üzerinde çalıştığı düzenlemeler, özellikle vize süresi sonunda statü değişikliği başvurularını ve H-4 eş vizesi sahiplerinin çalışma izinlerini hedef alıyor. Bu gelişme, Amerikan teknoloji endüstrisinde çalışan binlerce yabancı işçiyi ve ailelerini doğrudan etkileyecek bir nitelik taşıyor.
H-1B Programındaki Son Değişiklikler ve Etkileri
H-1B vizesi, ABD'deki şirketlerin özel yeteneklere sahip yabancı işçileri istihdam etmesine olanak tanıyan geçici bir çalışma izni sağlıyor. Özellikle teknoloji devleri, mühendislikten yazılım geliştirmeye kadar geniş bir yelpazede nitelikli eleman bulmak için bu programa bel bağlamış durumda. Ancak Trump yönetimi, göreve geldiği ilk günden bu yana göçmenlik politikalarını sıkılaştırma yönünde adımlar atıyor. Son olarak, vize başvuru ücretlerinde önemli artışlar yapılırken, başvuru süreçlerine getirilen ek şartlar ve daha kapsamlı mülakat prosedürleri de reddedilme oranlarını yükseltmişti.
Yeni planlar arasında öne çıkan bir diğer önemli madde ise H-1B vize süresi dolan kişilerin ABD'de kalma sürecinde yaptıkları "statü değişikliği" başvurularına ilişkin. Bu başvuruların onaylanma sürecinin uzayacağı ve daha katı kriterlere bağlanacağı iddia ediliyor. Uzmanlar, bu durumun özellikle iş değiştiren veya yeşil kart başvurusu sürecinde olan H-1B sahiplerini olumsuz etkileyeceğini, hatta bazılarının ülkeyi terk etmek zorunda kalabileceğini belirtiyor.
H-4 vizesi olarak bilinen ve H-1B sahiplerinin eşlerine verilen vize türünde de benzer bir sıkılaştırma gündemde. Şu anda H-4 vizesi sahibi eşler, belirli koşullar altında çalışma iznine sahip olabiliyor. Ancak yönetimin bu izni tamamen kaldırmayı veya ciddi şekilde kısıtlamayı değerlendirdiği ifade ediliyor. Bu durum, özellikle çift gelirli profesyonel aileleri ekonomik olarak zor durumda bırakabilir çünkü eşlerin iş kaybı, aile bütçelerinde büyük bir gedik açacak.
Teknoloji Sektörü ve Küresel Rekabet Üzerindeki Etkileri
Bu kısıtlamaların, Amerikan teknoloji sektörünün küresel rekabet gücünü zayıflatmasından endişe ediliyor. Silikon Vadisi'ndeki birçok şirket, inovasyonun lokomotifi olarak gördüğü göçmen işgücüne bağımlı. Önde gelen teknoloji şirketleri, bu politikaların nitelikli işgücünün Kanada, Avustralya ve Avrupa ülkeleri gibi daha dostane göçmenlik politikaları izleyen ülkelere yönelmesine neden olabileceği uyarısında bulunuyor. Zaten devam eden küresel yetenek savaşında, bu tür kısıtlamalar ABD'nin cazibesini azaltabilir.
Bununla birlikte, bu düzenlemelerin ABD ekonomisine etkisi de tartışma konusu. Kısıtlamaların, yüksek ücretli işlerde çalışan göçmenlerin azalmasına ve dolayısıyla vergi gelirlerinde düşüşe neden olması beklenirken, yerli işgücü üzerindeki etkisinin ne olacağı ise belirsizliğini koruyor. Hükümet, bu adımların Amerikalı işçileri korumayı amaçladığını savunuyor; ancak ekonomistler, teknoloji sektöründeki açık pozisyonların yüksek olduğuna ve bu açığın yerli işgücüyle kapatılmasının kolay olmadığına dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin H-1B vizesine yönelik bu kısıtlayıcı politikaları, Türkiye'den ABD'ye çalışmak üzere giden nitelikli profesyonelleri doğrudan etkileyebilir. Her yıl Türk mühendis ve yazılımcıların büyük bir bölümü H-1B vizesiyle Silikon Vadisi şirketlerinde istihdam ediliyor. Kısıtlamalar, bu kişilerin kariyer planlarını sekteye uğratabilir ve Türkiye'ye dönüşlerini hızlandırabilir. Bu durum, Türkiye'nin teknoloji ekosistemi için bir fırsat yaratabilir; zira deneyimli insan gücünün ülkeye dönüşü, yerli girişimlerin gelişmesine katkı sağlayabilir. Öte yandan, beyin göçünü hızlandırabilecek bu politikalar, Türk ekonomisi için nitelikli işgücü kaybına da neden olabilir. Türk hükümetinin, bu trendi değerlendirerek yurt dışındaki nitelikli vatandaşlarını geri çekmeye yönelik teşvikleri yeniden gözden geçirmesi faydalı olacaktır.
