ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'e yönelik tehditvari söylemleri ile fiili Çin politikası arasındaki tutarsızlık, son olarak iddia edilen seçime müdahale suçlamalarıyla yeniden gün yüzüne çıktı. Trump, Çin'in 2020 başkanlık seçimlerine müdahale ettiğini öne sürerken, aynı anda Pekin ile varılan birinci faz ticaret anlaşmasını uygulamaya devam ediyor ve Çin'den ithal edilen bazı ürünlere yönelik tarifeleri düşürmeyi değerlendiriyor. Bu durum, Washington'daki politika çevrelerinde Başkan'ın Çin stratejisinin netlikten uzak olduğu yönünde eleştirilere yol açıyor.
Söylem ve Eylem Arasındaki Uçurum
Trump, seçim kampanyası boyunca ve başkanlık süresince Çin'i defalarca sert dille eleştirdi, ancak eylemleri söylemleriyle örtüşmedi. Örneğin, daha önce Çin'in ABD tarım ürünleri alımını yetersiz bulduğunu belirten Trump, Ocak 2020'de imzalanan birinci faz ticaret anlaşmasını başarı olarak nitelendirdi. Anlaşma kapsamında Çin'in iki yılda 200 milyar dolarlık ek ABD malı ve hizmeti alması öngörülürken, pandemi ve diğer faktörler nedeniyle bu hedefe ulaşılamadı. Buna rağmen Trump, anlaşmayı feshedeceği yönündeki tehditlerini hayata geçirmedi. Uzmanlar, bu çelişkinin nedenini Trump'ın Çin ile ticaret savaşının ekonomiye verdiği zarardan çekinmesi ve anlaşmayı seçim öncesi bir zafer olarak gösterme isteğine bağlıyor.
Seçime Müdahale İddiaları ve Çifte Standart
Son olarak ABD istihbarat raporları, Çin'in Trump ve rakibi Joe Biden'ın kampanyalarına yönelik gizli etki operasyonları yürüttüğünü iddia etti. Trump bu iddiayı sert bir dille kınayarak sosyal medyada "Çin bunu yaparsa bedelini ağır öder" mesajı paylaştı. Ancak aynı hafta içinde Beyaz Saray, Çin'den ithal edilen bazı kalemlere uygulanan tarifelerde indirim yapılabileceğini duyurdu. Eleştirmenler, Başkan'ın Çin'e yönelik tehditlerinin seçim amaçlı olduğunu, asıl politikasının ise ticari çıkarları korumaya yönelik olduğunu belirtiyor. Bu durum, ABD'nin Çin karşısında güvenilirliğini zedelerken, Pekin'in elini güçlendiriyor. Öte yandan, Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, iddiaları reddederek ABD'yi "asılsız suçlamalar" ve "büyük güç rekabeti" ile suçladı. Analistlere göre, Trump'ın bu ikili tutumu, ABD içindeki Çin karşıtı sertlik yanlılarını hayal kırıklığına uğratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin arasındaki gerilim ve bu gerilimin söylem-eylem tutarsızlığı, Türkiye için doğrudan olmasa da dolaylı etkiler doğurabilir. Geçmişte ticaret savaşlarından kaynaklanan küresel belirsizlik, Türkiye gibi ihracata dayalı büyüyen ekonomileri olumsuz etkilemişti. Benzer şekilde, ABD'nin Çin'e yönelik tehditleri seçim odaklı kalırsa, kısa vadeli dalgalanmalar yaşanabilir. Ancak iki ülkenin ticari ilişkilerini bozmama eğilimi, Ankara'nın Washington ve Pekin ile olan ticari dengelerini korumasına yardımcı olabilir. Öte yandan, ABD'nin güvenilirliğindeki bu erozyon, Türkiye'nin çok kutuplu dış politikasında Çin'le daha yakın iş birliği arayışını güçlendirebilir. Sonuç olarak, bu tutarsızlık uzun vadede Türkiye'nin stratejik manevra alanını genişletebilir.
