Eski ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu ‘çılgın’ olarak nitelemesi, iki lider arasındaki geleneksel müttefiklik ilişkisini sarsarken Netanyahu’nun kendisini ABD nezdinde “vazgeçilmez” bir ortak olarak konumlandırma stratejisini baltaladı. Trump’ın bu sözleri, Netanyahu’nun Gazze savaşı ve uluslararası baskılar karşısında zor bir dönemden geçtiği bir anda geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Netanyahu, uzun yıllardır kendisini ABD ile ilişkilerde eşsiz bir beceriye sahip bir lider olarak tanıtıyor. Özellikle Donald Trump döneminde Kudüs’ün İsrail’in başkenti olarak tanınması, Golan Tepeleri’nin ilhakının onaylanması ve İbrahim Anlaşmaları gibi başarılarla bu imajını pekiştirmişti. Ancak Trump’ın son röportajında Netanyahu için kullandığı “çılgın” ifadesi, Netanyahu’nun anlattığı bu başarı hikâyesini baltaladı. Trump, ayrıca 7 Ekim saldırılarında Netanyahu’nun “hazırlıksız yakalandığını” ve saldırıların gerçekleşmesini engellemediğini ima etti.
Bu açıklamalar, Netanyahu’nun Türkiye ve diğer bölge ülkeleriyle normalleşme çabaları yürüttüğü bir döneme denk geldi. Netanyahu, ABD desteğini arkasına alarak bölgede elini güçlendirmeyi hedefliyordu. Ancak Trump’ın sözleri, Netanyahu’nun ABD siyasetindeki nüfuzunun sorgulanmasına yol açtı. Özellikle İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonları ve uluslararası eleştiriler göz önüne alındığında, Trump’ın bu çıkışı Netanyahu’yu iç politikada da zor durumda bıraktı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump’ın açıklamaları, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir dönemin işareti olarak yorumlanıyor. Trump, başkanlığı döneminde Netanyahu’ya en büyük desteği veren liderlerden biriydi. Ancak son dönemde aralarının açıldığı biliniyor. Bu durum, İsrail’in ABD’deki iki partili desteğinin azalabileceği endişelerini artırıyor. Demokrat Parti içinde İsrail’e yönelik eleştiriler zaten yükselirken, Trump’ın bu sözleri Cumhuriyetçi kanatta da Netanyahu aleyhine bir hava yaratabilir.
Bölgesel düzeyde ise bu gelişme, İsrail’in Suudi Arabistan başta olmak üzere Körfez ülkeleriyle normalleşme sürecini olumsuz etkileyebilir. Netanyahu, ABD’nin İsrail üzerindeki etkisinin devam ettiğini göstermek istiyor ancak Trump’ın sözleri bu mesajı zayıflatıyor. Ayrıca, İran ve Hizbullah’ın İsrail’e yönelik tehditleri devam ederken Netanyahu’nun zayıf görünmesi, güvenlik dengelerini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye İsrail’le ilişkilerini son dönemde yeniden canlandırmaya çalışırken, Netanyahu’nun ABD karşısında zayıflaması Ankara’nın elini güçlendirebilir. Trump’ın sözleri iki ülke arasındaki dengeleri doğrudan etkilemese de, İsrail’in uluslararası alanda yalnızlaşması Türkiye’nin Filistin politikasında daha aktif rol oynamasına zemin hazırlayabilir. Özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji işbirliği ve Gazze’deki insani kriz bağlamında, bu gelişme Türkiye’nin bölgesel konumunu dolaylı olarak etkileyebilir.
