ABD'nin arabuluculuğuyla sağlanan ateşkes anlaşmalarının yürürlükte olduğu bölgelerde bu hafta şiddet olayları yeniden tırmandı. Gazze, güney Lübnan, kuzey İsrail ve Kuveyt'te siviller ve askeri hedefler ateş altında kaldı. İsrail savaş uçakları Gazze ve Lübnan'a hava saldırıları düzenlerken, her iki bölgede de kara kuvvetleri konuşlu durumda. Ateşkes ihlalleri, Trump yönetiminin Ortadoğu'da kalıcı barış sağlama çabalarının ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin Arka Planı: Ateşkesler Neden İşlemiyor?
Son haftalarda Gazze Şeridi'nde İsrail ordusu tarafından düzenlenen hava saldırılarında en az 30 kişi hayatını kaybetti. Saldırıların, Hamas'ın askeri kanadına yönelik olduğu belirtilirken, sivil kayıplar uluslararası toplumun tepkisini çekiyor. ABD'nin aylar süren diplomatik çabaları sonucunda Mayıs ayında varılan ateşkes, tarafların karşılıklı ihlalleriyle çökmüş durumda. İsrail, Hamas'ın roket saldırılarına devam ettiğini iddia ederken, Hamas da İsrail'in ablukayı sıkılaştırdığını ve Batı Şeria'da yeni yerleşim birimleri inşa ettiğini öne sürüyor.
Lübnan cephesinde ise İsrail'in güney Lübnan'daki Hizbullah hedeflerine yönelik saldırıları, 2006 savaşından bu yana en ciddi çatışma riskini beraberinde getiriyor. İsrail, Hizbullah'ın sınıra yakın bölgelerde inşa ettiği tünelleri ve füze rampalarını hedef alırken, Hizbullah da İsrail'in kuzeyindeki askeri üslere ve yerleşim yerlerine roket saldırıları düzenliyor. ABD'nin devreye girmesiyle geçici bir sessizlik sağlansa da, taraflar arasındaki düşmanlık derinleşerek devam ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Ortadoğu'da Yeni Bir Çatışma Dalgası mı?
Kuveyt'te bu hafta yaşanan patlama, ülkenin istikrarını tehdit eden bir gelişme olarak kaydedildi. Saldırının ardından İran yanlısı grupların sorumluluğu üstlenmesi, bölgedeki mezhepsel gerilimlerin yeniden alevlenebileceği endişesini artırdı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, İran'ın bölgedeki nüfuzuna karşı giderek daha fazla endişe duyarken, ABD'nin ateşkes çabaları bu ülkeler nezdinde de sorgulanır hale geldi.
ABD'nin Ortadoğu Özel Temsilciliği, ateşkesleri canlandırmak için kulis faaliyetlerini sürdürse de, tarafların birbirine duyduğu güvensizlik barış umutlarını zayıflatıyor. Birleşmiş Milletler ise ateşkes ihlallerini kınamakla birlikte, etkili bir müdahalede bulunamıyor. Bölge uzmanları, mevcut gidişatın Filistin-İsrail çatışmasını daha da derinleştireceği ve Lübnan'da yeni bir iç savaşı tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ortadoğu'daki bu istikrarsızlık, Türkiye'nin güvenliğini ve dış politikasını doğrudan etkiliyor. Gazze'deki şiddet, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği desteği daha da belirginleştirirken, İsrail ile son yıllarda başlayan normalleşme sürecini tehlikeye atabilir. Lübnan ve Suriye'deki gelişmeler, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir mülteci akınına yol açma potansiyeli taşıyor. Ayrıca, bölgedeki enerji hatlarının güvenliği ve Doğu Akdeniz'deki hidrokarbon arama faaliyetleri, bu çatışmalardan etkilenebilir. Türkiye, ateşkeslerin sağlanmasında yapıcı bir rol oynamaya çalışırken, kendi ulusal çıkarlarını da korumak zorunda.
