ABD'de bir federal yargıç, Başkan Donald Trump'ın yüksek vasıflı yabancı işçiler için zorunlu kıldığı 100 bin dolarlık H-1B vize başvuru ücretini yasa dışı vergi olarak nitelendirdi ve iptal etti. Boston'daki ABD Bölge Yargıcı Leo Sorokin, söz konusu ücretin Kongre'nin hiçbir zaman yetki vermediği bir vergi olduğuna hükmetti. Karar, teknoloji devlerinin yoğun olarak kullandığı H-1B vize programına yönelik önemli bir hukuki zafer olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Trump yönetimi, 2020 yılında yayımladığı bir başkanlık kararnamesiyle, belirli H-1B vize başvuruları için 100 bin dolarlık ek bir ücret getirmişti. Bu ücret, özellikle teknoloji şirketlerinin yabancı mühendis ve yazılım uzmanlarını istihdam etmesini zorlaştırmayı amaçlıyordu. Ancak Yargıç Sorokin, 4 bin 500 dolar olan standart başvuru ücretine eklenen bu tutarın, Kongre'nin onayı olmaksızın uygulamaya konulduğu gerekçesiyle yasa dışı olduğunu belirtti.
Mahkeme kararında, başkanlık makamının vize ücretlerini belirleme yetkisinin sınırlı olduğu ve 100 bin dolarlık ek ücretin bir "vergi" niteliği taşıdığı vurgulandı. Anayasa'ya göre vergi koyma yetkisi yalnızca Kongre'ye ait olduğundan, Trump'ın bu uygulaması hukuka aykırı bulundu. Karar, dava sürecinde başvuruda bulunan Hintli teknoloji şirketlerinin ve bireysel başvuru sahiplerinin lehine sonuçlandı.
Bölgesel ve küresel boyut
H-1B vize programı, ABD'nin teknoloji sektöründe kritik bir rol oynuyor. Her yıl 85 bin yeni vize kotasıyla sınırlı olan program, Silicon Valley'den Wall Street'e kadar birçok sektörde yabancı yeteneklerin istihdamını sağlıyor. Trump'ın "Amerika'yı yeniden büyük yap" sloganıyla başlattığı göçmen karşıtı politikalar, özellikle Hintli ve Çinli mühendisleri hedef almıştı. Yargıcın kararı, iş dünyasından olumlu tepkiler alırken, göçmen hakları savunucuları tarafından memnuniyetle karşılandı.
Küresel ölçekte bakıldığında, ABD'nin vasıflı işgücüne yönelik bu tür kısıtlamaları, diğer ülkelerin de benzer politikalar geliştirmesine yol açıyor. Özellikle Kanada, Almanya ve Singapur gibi ülkeler, ABD'ye alternatif olarak kendi yetenek çekme programlarını güçlendiriyor. Mahkeme kararı, ABD'nin küresel rekabet gücü açısından önemli bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu karar, Türkiye'den ABD'ye çalışmak üzere giden yazılım mühendisleri ve akademisyenler için doğrudan olumlu bir gelişmedir. Trump döneminde artan vize engelleri nedeniyle ABD'de iş bulmakta zorlanan Türk profesyoneller, H-1B ücretlerinin düşmesiyle daha avantajlı konuma gelecektir. Ayrıca, Türk teknoloji şirketlerinin ABD pazarına açılma stratejilerinde H-1B vizesi önemli bir araç olduğundan, bu karar Türk yazılım sektörünün küresel rekabetçiliğine katkı sağlayabilir. Öte yandan, ABD'deki göç politikalarının genel seyri Türkiye'yi de etkileyebileceğinden, kararın uzun vadede Türk-Amerikan ilişkilerinde yumuşamaya işaret ettiği söylenebilir.
