ABD Temsilciler Meclisi, Başkan Donald Trump'ın İran ve Ukrayna politikalarına yönelik iki önemli yasa tasarısını kabul ederek Başkan'a ciddi bir siyasi darbe vurdu. Demokratların kontrolündeki Meclis, İran'a karşı askeri güç kullanımını sınırlandıran ve Ukrayna'ya askeri yardımın engellenmesini önlemeyi hedefleyen düzenlemeleri onayladı. Oylamalar, Trump yönetiminin dış politika hamlelerine karşı Kongre'nin artan muhalefetini gözler önüne serdi.
İran Tasarısı: Savaş Yetkisinin Sınırlandırılması
Meclis, 227-198 oyla kabul edilen bir kararla Başkan Trump'ın İran'a karşı askeri operasyon başlatma yetkisini kısıtladı. Tasarı, Başkan'ın Kongre'nin onayı olmaksızın İran'a yönelik herhangi bir askeri harekât başlatmasını yasaklıyor. Karar, özellikle Ocak ayında ABD'nin İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesi ve ardından İran'ın misilleme saldırıları sonrası artan gerilim ortamında geldi. Demokratlar, Trump'ın savaş yetkisini kötüye kullandığını savunurken, Cumhuriyetçiler tasarının başkanlık yetkilerini aşırı derecede kısıtladığını ve ulusal güvenliği tehlikeye attığını öne sürdü.
Tasarının Senato'da da benzer bir versiyonu geçmişti. Ancak Trump'ın veto tehdidi nedeniyle bu düzenlemenin yasalaşması zor görünüyor. Yine de oylama, Kongre'nin yürütme erki üzerindeki denetim yetkisini kullanma kararlılığını gösteriyor. Söz konusu adım, ABD'nin Ortadoğu'daki angajman kurallarını yeniden tanımlama girişimi olarak değerlendiriliyor.
Ukrayna Tasarısı: Askeri Yardım Kilidinin Açılması
İkinci tasarı ise Ukrayna'ya yönelik askeri yardımın Başkan tarafından engellenmesini önlemeyi amaçlıyor. Temsilciler Meclisi, 223-195 oyla kabul ettiği düzenlemeyle, Ukrayna'ya tahsis edilen 250 milyon dolarlık askeri yardımın serbest bırakılmasını şart koşuyor. Trump yönetimi, geçtiğimiz aylarda Ukrayna'ya yönelik yardımı ve Başkan'ın bu yardımı, rakibi Joe Biden hakkında soruşturma başlatılması karşılığında bloke ettiği iddialarıyla azil sürecine girmişti.
Tasarı, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı savunmasını güçlendirmek için hayati önem taşıdığı gerekçesiyle iki partili destekle sunuldu. Ancak Cumhuriyetçilerin çoğu, düzenlemenin başkanlık yetkilerine müdahale olduğu gerekçesiyle karşı oy kullandı. Beyaz Saray'ın da tasarıya karşı çıktığı ve veto edebileceği belirtiliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, yardımın serbest bırakılması için Kongre nezdinde yoğun lobi faaliyeti yürütüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Meclis'teki bu oylamalar, ABD dış politikasında kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor. İran ve Ukrayna dosyaları, Trump yönetiminin en tartışmalı dış politika başlıkları arasında yer alıyor. İran konusunda artan gerilim, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığını sorgulatırken, Ukrayna'daki çıkmaz ise Rusya'nın bölgedeki etkisini artırma potansiyeli taşıyor.
Kongre'nin bu hamleleri, ABD'nin müttefikleri nezdinde güvenilirliğini yeniden tesis etme çabası olarak da okunabilir. Ukrayna'ya yardımın bloke edilmesi, Avrupalı müttefikler arasında rahatsızlık yaratmış ve NATO'nun doğu kanadının güvenliğine ilişkin endişeleri artırmıştı. Öte yandan, İran'a yönelik askeri operasyonların sınırlandırılması, Suudi Arabistan ve İsrail gibi bölgesel aktörlerde ABD'nin taahhütlerine dair soru işaretleri doğurabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Meclis'teki bu oylamalar Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, ABD'nin İran ve Ukrayna politikalarındaki değişimler, Ankara'nın güvenlik hesaplamalarını etkileyebilir. İran'a yönelik askeri operasyonların sınırlanması, Türkiye'nin terörle mücadele ve Suriye politikası açısından kısa vadede bir rahatlama sağlayabilir. Ukrayna'ya yardımın serbest bırakılması ise Rusya ile ilişkileri zaten karmaşık olan Türkiye için Karadeniz'deki güç dengelerini yeniden şekillendirebilir. Ankara, ABD'nin bu iç siyasi gerilimlerinin yansımalarını dikkatle izlemektedir.
