ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında bu hafta gerçekleşmesi beklenen merakla beklenen zirve, ABD'li iş dünyasının önde gelen isimlerini bir araya getirecek. Ancak Çin tarafından benzer düzeyde bir CEO delegasyonunun katılması beklenmiyor. Bloomberg'den Stephen Engle'ın aktardığına göre, bu asimetrik konuk listesi, iki ülke arasındaki ticaret savaşının seyrine dair önemli sinyaller içeriyor.
Zirvenin Arka Planı ve Katılımcı Profili
Zirve, ABD-Çin ticaret müzakerelerinin kritik bir aşamasında düzenleniyor. ABD tarafı, Trump yönetiminin ekonomi ekibinin yanı sıra, büyük teknoloji, finans ve sanayi şirketlerinin üst düzey yöneticilerini bir araya getiriyor. Bu isimler arasında Apple, JPMorgan Chase, Tesla gibi dev şirketlerin temsilcilerinin olması bekleniyor. Ancak Çin tarafında, hükümet yetkilileri dışında özel sektörden üst düzey katılımın sınırlı kalması, Pekin'in stratejik tercihi olarak yorumlanıyor.
Çinli şirketlerin zirveye mesafeli durması, birkaç nedene bağlanıyor. Öncelikle, ABD'nin Huawei gibi Çinli teknoloji devlerine uyguladığı yaptırımlar ve ticaret kısıtlamaları, Çinli iş insanlarının ABD ile doğrudan temas kurmaktan çekinmesine yol açıyor. Ayrıca, Pekin yönetimi, özel sektörün dış politika müzakerelerinde bağımsız hareket etmesini istemiyor; devlet kontrolündeki bir katılım modelini tercih ediyor. Bu durum, Çin'in ekonomik diplomasisinde devletin merkezi rolünü pekiştiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Zirvenin en önemli gündem maddeleri arasında ticaret tarifeleri, fikri mülkiyet hakları, teknoloji transferi ve Kuzey Kore gibi jeopolitik konular yer alıyor. ABD'li CEO'ların varlığı, Trump yönetiminin iş dünyasının desteğini arkasına alarak müzakere masasında elini güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak Çin tarafının üst düzey iş insanlarını göndermemesi, Pekin'in ABD'nin bu taktiğini dengelemeye çalıştığı şeklinde okunuyor. Çin, ekonomik gücünü devlet eliyle yönlendirerek, özel sektörün pazarlık gücünü sınırlamak istiyor.
Küresel piyasalar, zirveden çıkacak somut sonuçları bekliyor. Ticaret savaşının uzaması, küresel büyümeyi yavaşlatıyor ve gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkiliyor. Zirvede bir anlaşma sağlanırsa, dünya ticaretinde bir rahatlama olabilir; ancak Çinli CEO'ların yokluğu, anlaşmanın kapsamı ve uygulanabilirliği konusunda şüpheleri artırıyor. Uzmanlar, Çin'ın özel sektörü dışarıda tutmasının, taahhütlerin yerine getirilmesini zorlaştırabileceğini belirtiyor.
Öte yandan, ABD'li şirketlerin zirveye yoğun ilgisi, onların Çin pazarına olan bağımlılığını gözler önüne seriyor. Apple, Tesla ve diğerleri, Çin'deki üretim ve satışları nedeniyle ticaret savaşından doğrudan etkileniyor. Bu nedenle, CEO'ların varlığı, Trump'a karşı bir lobi faaliyeti olarak da değerlendiriliyor. Çin'in bu lobiye karşılık vermemesi, Pekin'in ABD iş dünyasını bölme stratejisinin bir parçası olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin ticaret savaşındaki her gelişme, Türkiye ekonomisini dolaylı yoldan etkiliyor. Zirvede bir anlaşma sağlanamazsa, küresel ticaret daralması Türkiye'nin ihracat pazarlarını olumsuz etkileyebilir; özellikle Avrupa Birliği üzerinden yapılan satışlar zarar görebilir. Ayrıca, TL'nin değeri ve enerji ithalat maliyetleri, küresel risk iştahına bağlı olarak dalgalanabilir. Türkiye, denge politikası izleyerek hem ABD hem de Çin ile ilişkilerini korumaya çalışıyor. Çinli CEO'ların zirveye katılmaması, Pekin'in ekonomik diplomasisinde devletçi yaklaşımını gösterirken, Türkiye'nin çok taraflı ticaret stratejisi için bir fırsat penceresi sunabilir. Ankara, Asya'ya açılım politikası kapsamında Çin ile iş birliğini artırabilir, ancak ABD'nin yaptırımlarına karşı dikkatli olmalı.
