ABD Başkanı Donald Trump, Senato'da kendi partisinin İran'a yönelik askeri yetkileri kısıtlama girişimini başarısızlığa uğratmasının ardından zafer turu atıyor. Perşembe günü geç saatlerde yapılan oylamada, Senato'daki Cumhuriyetçiler, bir gün önce Temsilciler Meclisi'nden geçen benzer bir savaş yetkileri kararını reddetti. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Senato'daki Cumhuriyetçiler İran konusunda doğru olanı yaptı. Zafer!" ifadelerini kullandı.
Gelişmenin arka planı
Oylama, Trump'ın Ocak ayında İranlı general Kasım Süleymani'yi öldürmesinin ardından tırmanan gerilimde, Kongre'nin savaş yetkilerini sınırlama çabalarının bir parçasıydı. Temsilciler Meclisi'nde Demokratların kontrolündeki çoğunluk, Çarşamba günü 224'e karşı 194 oyla, Trump'ın İran'a karşı askeri güç kullanımını 30 günle sınırlayan bir kararı kabul etmişti. Ancak Senato'da Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olması, benzer bir kararın geçmesini engelledi. Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell, oylamadan önce yaptığı konuşmada, "Bu karar, Başkan'ın İran'a karşı etkili bir şekilde yanıt verme kabiliyetini baltalar" dedi.
Trump, Senato'daki Cumhuriyetçilere doğrudan müdahale ederek, onları kendi partilerine ihanet etmekle suçlamıştı. Bazı Cumhuriyetçi senatörler, başlangıçta savaş yetkilerini kısıtlama kararına destek vermiş olsa da, Trump'ın baskısıyla geri adım attı. Özellikle Senatör Mike Lee ve Rand Paul gibi isimler, başlangıçta kararı desteklerken, son oylamada çekimser kaldı. Lee, oylamadan sonra yaptığı açıklamada, "Başkan'ın İran politikasının anayasal dayanağı konusunda endişelerim var, ancak bu kararın zamanlaması doğru değil" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, ABD'nin İran'a yönelik politikasında Kongre ile Beyaz Saray arasındaki gerilimin bir yansıması. Trump yönetimi, İran'a karşı maksimum baskı politikasını sürdürürken, Kongre'deki Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, başkanın savaş yetkilerini sınırsız kullanmasından endişe duyuyor. Temsilciler Meclisi'nden geçen karar, bağlayıcı olmamakla birlikte, Trump'ın İran'a yönelik askeri eylemlerini onaylamayan bir mesaj veriyor.
Ortadoğu'da gerilim tırmanırken, ABD'nin Suudi Arabistan ve İsrail gibi müttefikleri, İran'a karşı daha sert bir tutum bekliyor. Ancak Avrupalı müttefikler, özellikle Almanya ve Fransa, ABD'nin İran nükleer anlaşmasından çekilmesinin ardından gerilimin artmasından endişeli. Birleşmiş Milletler'deki diplomatik kaynaklar, ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırımların devreye sokulması için çalıştığını belirtiyor. Bu gelişmeler, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden olurken, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırması, nükleer anlaşmanın tamamen çökme riskini artırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin komşusu İran ile ilişkileri ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından kritik. ABD'nin İran'a yönelik sert tutumu, Türkiye'nin enerji ithalatında önemli bir kaynak olan İran ile ticaretini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonları, Suriye ve Irak'ta Türkiye'nin güvenliğini doğrudan tehdit edebilecek bir istikrarsızlık yaratma potansiyeli taşıyor. Türkiye, hem ABD hem de İran ile diyaloğunu sürdürerek, bölgesel bir krizi önlemeye çalışıyor. Ancak Kongre'deki bu siyasi çekişme, ABD'nin Ortadoğu politikasının öngörülemezliğini artırıyor ve Ankara'nın kendi güvenlik stratejisini bağımsız şekilde belirleme ihtiyacını pekiştiriyor.
