ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme'nin Missouri eyaletinin Cumhuriyetçilerin lehine olduğu değerlendirilen kongre seçim haritasını üçüncü kez engellemesine sert tepki gösterdi. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi, Missouri'nin seçim zaferi kazanmasına izin vermeyecek. Doğru kararlara imza atan hâkimleri sürekli, hem de üç kez bozuyorlar” ifadelerini kullandı.
Yüksek Mahkeme'nin Müdahalesi ve Missouri Haritası
Yüksek Mahkeme'nin Missouri haritasına yönelik müdahalesi, eyaletlerin kendi seçim bölgelerini belirleme yetkisi ile federal yargının bu sürece müdahalesi arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı. Mahkeme, daha önce de aynı haritayı iki kez askıya almıştı. Kararın gerekçesinde, haritanın federal seçim yasalarına veya anayasaya aykırılık taşıyıp taşımadığına ilişkin alt mahkeme süreçlerinin devam ettiği belirtiliyor. Missouri'de Cumhuriyetçi çoğunluktaki eyalet meclisi tarafından kabul edilen harita, Demokratların oy gücünü azaltacak şekilde tasarlanmış olmakla eleştiriliyordu.
Trump, kararı “seçim zaferini engelleme” olarak nitelendirirken, destekçileri de yargının eyaletlerin iç işlerine aşırı müdahalesinden şikâyetçi. Öte yandan hukuk uzmanları, Yüksek Mahkeme'nin bu tutumunun seçim hukuku ve federalizm ilkeleri açısından tutarlı olduğunu savunuyor. Mahkeme, benzer davalarda daha önce de eyalet haritalarını askıya almış ve alt mahkemelere geri göndermişti.
Siyasi ve Hukuki Arka Plan
ABD'de her on yılda bir yapılan nüfus sayımının ardından eyaletler kongre bölgelerini yeniden çizer. Bu süreç, iktidardaki partinin avantaj sağlamak için harita üzerinde oynama yapması (gerrymandering) nedeniyle sık sık yargıya taşınır. Missouri'deki harita da Demokratların itirazı üzerine mahkemeye gitmiş, alt mahkeme haritayı geçersiz kılmış, temyiz sürecinde Yüksek Mahkeme devreye girmişti. Yüksek Mahkeme'nin üç kez aynı yönde karar vermesi, Başkan Trump'ın yargı atamalarına rağmen mahkemenin bağımsız hareket ettiği yorumlarına yol açtı. Trump'ın son dönemde yargıya yönelik eleştirileri, 2024 seçimleri öncesinde Cumhuriyetçi tabanda yargıya güvensizliği artırıyor.
Missouri, ABD'nin orta batısında yer alan ve Cumhuriyetçilerin güçlü olduğu bir eyalet. Ancak son seçimlerde Demokratlar kentsel bölgelerde oylarını artırdı. Harita değişikliği, Cumhuriyetçilerin eyaletteki temsilci sayısını korumasını veya artırmasını amaçlıyordu. Yüksek Mahkeme'nin engellemesi, 2026 ara seçimlerinde Missouri'nin mevcut harita ile gitmesi anlamına gelebilir. Bu da Cumhuriyetçilerin ulusal çapta Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluğunu etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki seçim haritası tartışmaları doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, Amerikan siyasetindeki iç gerilimler ve yargı-yürütme çatışması, Washington'un dış politika önceliklerini ve karar alma süreçlerini etkileyebilir. Özellikle 2024 seçimleri yaklaşırken iç siyasetle meşgul olan ABD yönetiminin, Türkiye ile ilişkilerde (Suriye, savunma sanayii, F-16 satışı, İsveç'in NATO üyeliği gibi konularda) ne kadar hızlı hareket edebileceği belirsiz. Ayrıca, ABD'de seçim güvenliği ve yargı bağımsızlığı tartışmaları, Türkiye'deki benzer tartışmalara referans olarak kullanılabilir. Ancak somut bir etki için Missouri haritası davasının sonucunu beklemek gerekiyor.
Sonuç olarak, Yüksek Mahkeme'nin Missouri kararı, ABD'de federal yargının eyalet seçim düzenlemeleri üzerindeki denetimini bir kez daha gösterdi. Trump'ın tepkisi, 2024 seçimleri öncesinde yargıya yönelik siyasi baskının dozunu artırabilir. Türkiye ise ABD'deki bu iç gelişmeleri, ikili ilişkilerdeki önceliklerini belirlerken dikkate almak durumunda.
