ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, ülkedeki uluslararası öğrencilere yönelik çalışma izni programlarında köklü bir ücretlendirme değişikliğine gitmeye hazırlanıyor. Edinilen bilgilere göre, F-1 öğrenci vizesi sahiplerinin işbaşı eğitimi olarak bilinen İsteğe Bağlı Pratik Eğitim (OPT) programına katılabilmeleri için 70 bin dolar, ek iş eğitimi programları için ise 30 bin dolar ödemesi öngörülüyor. Söz konusu plan, ABD'de eğitim gören yüz binlerce uluslararası öğrenciyi doğrudan ilgilendiriyor ve özellikle teknoloji, mühendislik ve işletme alanlarında kariyer hedefleyen öğrenciler için ciddi bir mali yük oluşturuyor.
Planın ayrıntıları ve kapsamı
Öneriye göre, F-1 vizesiyle ABD'de bulunan ve mezuniyet sonrası OPT programına katılmak isteyen öğrenciler, sertifikalı bir kuruma 70 bin dolar ödeme yapacak. Bu tutar, öğrencinin eğitim aldığı alan veya işveren tarafından karşılanabileceği gibi doğrudan öğrenci tarafından da ödenebilecek. Ayrıca, OPT süresini uzatmak veya farklı bir iş eğitimi programına katılmak isteyenler için 30 bin dolarlık ek bir ücret daha getirilmesi planlanıyor. Uygulamanın ne zaman yürürlüğe gireceği ve Kongre onayı gerektirip gerektirmediği henüz netlik kazanmadı. Ancak göçmenlik uzmanları, bu tür bir ücretlendirmenin idari düzenlemeyle hayata geçirilebileceğini belirtiyor.
OPT programı, ABD'deki üniversitelerden mezun olan uluslararası öğrencilere, eğitim aldıkları alanda 12 ay boyunca çalışma imkânı tanıyor. Bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarındaki mezunlar için bu süre 36 aya kadar uzatılabiliyor. Program, öğrencilerin H-1B gibi daha uzun süreli çalışma vizelerine geçiş yapmaları için bir köprü işlevi görüyor. Dolayısıyla, getirilmesi planlanan yüksek ücretler, bu geçiş sürecini önemli ölçüde zorlaştırabilir.
Ekonomik ve sosyal yansımalar
Uluslararası öğrenciler, ABD ekonomisine yılda milyarlarca dolar katkı sağlıyor. Özellikle STEM alanlarında eğitim gören öğrenciler, mezuniyet sonrası nitelikli iş gücü olarak ABD'nin rekabet gücüne katkıda bulunuyor. Yüksek ücretler, bu öğrencilerin ABD'yi tercih etme eğilimini azaltabilir ve Kanada, Birleşik Krallık, Avustralya gibi rakip ülkelere yönelmelerine yol açabilir. Ayrıca, üniversitelerin uluslararası öğrenci gelirlerinde düşüş yaşanması ve bazı programların finansal olarak sürdürülemez hale gelmesi riski bulunuyor.
Göçmenlik avukatları, planın hukuki açıdan da tartışmalı olduğunu belirtiyor. OPT programının yasal dayanağı, yıllardır tartışılagelen bir konu. Trump yönetimi, ilk döneminde de OPT programını kısıtlamaya yönelik adımlar atmış ancak yargı engelleriyle karşılaşmıştı. Bu kez, ücretlendirme yoluyla dolaylı bir kısıtlama getirilmesi amaçlanıyor olabilir. Öte yandan, yüksek ücretlerin öğrenciler için caydırıcı olması ve programın fiilen daraltılması sonucunu doğurabileceği ifade ediliyor.
Beyaz Saray ve Göçmenlik Hizmetleri yetkilileri konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak yönetime yakın kaynaklar, planın göçmenlik sisteminde reform yapma çabalarının bir parçası olduğunu ve ülkeye girişleri daha sıkı denetim altına alma hedefini taşıdığını belirtiyor. Uygulamanın, özellikle Hindistan, Çin, Güney Kore gibi ülkelerden gelen öğrencileri etkilemesi bekleniyor. Bu ülkeler, ABD'ye en fazla uluslararası öğrenci gönderen ülkeler arasında yer alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de eğitim gören Türk öğrenci sayısı son yıllarda artış gösterse de, getirilmesi planlanan yüksek ücretler, bu eğilimi tersine çevirebilir. Özellikle mühendislik ve teknoloji alanlarında kariyer hedefleyen Türk öğrenciler için OPT programı, ABD'de iş deneyimi kazanma ve uzun vadeli çalışma vizesine geçiş açısından kritik bir fırsattı. 70 bin dolarlık ücret, birçok öğrenci için erişilemez bir maliyet anlamına geliyor. Bu durum, Türk öğrencilerin ABD yerine Avrupa ülkelerini tercih etmesine yol açabilir. Ayrıca, ABD'deki Türk nitelikli iş gücünün azalması, iki ülke arasındaki teknoloji ve iş birliği bağlarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye'nin beyin göçünü yönetme politikaları açısından da dikkate değer bir gelişme.
