ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Mali'deki askeri cuntaya karşı potansiyel bir askeri operasyonu değerlendiriyor. İsminin açıklanmasını istemeyen üst düzey yetkililere dayandırılan haberlere göre, Washington, El Kaide bağlantılı Jama'at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM) grubuna yönelik bir kampanya planlıyor. Bu adım, Trump'ın bu görev süresince askeri güç kullandığı 8. ülke olacak. Ancak planlar henüz başkanlık onayına sunulmadı ve değişebilir.
Mali'deki Durum ve JNIM Tehdidi
Mali, 2020 ve 2021 yıllarında yaşanan iki askeri darbenin ardından askeri cunta yönetimi altında. Cunta, Fransa ve diğer uluslararası güçlerin ayrılmasının ardından ülkede güvenlik boşluğu oluştu. Bu boşluktan yararlanan JNIM, Sahel bölgesinde etkinliğini artırdı. JNIM, El Kaide'nin Batı Afrika kolu olarak biliniyor ve bölgedeki saldırıların birçoğundan sorumlu tutuluyor.
ABD'nin Mali'deki askeri varlığı, küçük bir özel kuvvet birliği ile sınırlı. Ancak yönetim, bu gruba karşı insansız hava aracı saldırıları ve kara operasyonları da dahil olmak üzere çeşitli seçenekleri masaya yatırıyor. Uzmanlar, Mali'de doğrudan bir müdahalenin riskli olduğunu, çünkü cunta yönetiminin Rusya'nın Wagner grubu ile iş birliği yaptığını ve bunun ABD'nin operasyonlarını zora sokabileceğini belirtiyor.
Trump'ın Askeri Müdahale Geçmişi ve Uluslararası Tepkiler
Trump, bu dönemde daha önce Yemen, Somali, Irak, Suriye, Libya, Pakistan ve Afganistan'a yönelik askeri operasyonlar başlatmıştı. Mali, bu listeye eklenirse, Trump yönetiminin doğrudan askeri müdahalede bulunduğu ülke sayısı 8'e yükselecek. Bu durum, uluslararası toplumda ABD'nin tek taraflı askeri eylemlerinin artmasına yönelik endişeleri de beraberinde getiriyor.
Birleşmiş Milletler, Mali'deki durumun insani krize yol açtığına dikkat çekiyor. Ülke, yıllardır süren çatışmalar ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle büyük bir mülteci akınına sahne oluyor. Mali'ye komşu ülkeler de, olası bir askeri operasyonun bölgesel istikrarı daha da bozabileceği konusunda uyarıyor. Fransa, 2022'de askerlerini Mali'den çekmişti, ancak bölgedeki terörle mücadele operasyonlarını sürdürüyor.
Jeopolitik Boyut: Rusya ve Wagner Etkisi
Mali cuntasının Rusya merkezli Wagner özel askeri şirketi ile yakın ilişkileri, ABD'nin olası müdahalesini karmaşıklaştırıyor. Wagner, Mali'de güvenlik güçlerine eğitim veriyor ve altın madenleri gibi doğal kaynakların korunmasında görev alıyor. Rusya'nın bu bölgedeki artan etkisi, ABD'nin Afrika'daki stratejik çıkarlarını tehdit ediyor. Bazı analistler, Trump yönetiminin Mali'ye yönelik bir harekâtın asıl amacının Rusya'nın etkisini kırmak olabileceğini öne sürüyor.
Öte yandan, NATO ve Avrupa Birliği, ABD'nin Mali'deki olası müdahalesine temkinli yaklaşıyor. Avrupalı müttefikler, askeri çözümlerin kalıcı istikrar getirmeyeceğini, siyasi diyalog ve kalkınma yardımlarının öncelikli olması gerektiğini savunuyor. Ancak Trump yönetimi, uluslararası koalisyon aramak yerine tek taraflı hareket etmeyi tercih ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mali'deki olası ABD askeri müdahalesi, Türkiye'nin Afrika açılımı politikalarını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, son yıllarda Afrika ülkeleriyle askeri ve ekonomik iş birliklerini artırdı. Mali'de de Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) kalkınma projeleri yürütüyor. Bu nedenle Türkiye, bölgede istikrar ve güvenliğin korunmasından yana. Ancak ABD'nin tek taraflı müdahalesi, bölgede ciddi bir istikrarsızlık yaratır ve bu da Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarına zarar verebilir. Türkiye, diplomatik çözümleri tercih ettiğini vurgulayarak, uluslararası toplumun birlikte hareket etmesi gerektiğini savunabilir. Ayrıca, Türkiye'nin NATO müttefiki olarak ABD'nin askeri operasyonlarına ilişkin görüşlerini dikkatle dengelemesi gerekecek.
