ABD Adalet Bakanlığı, Kaliforniya eyaletinin 1 Ocak 2025'te yürürlüğe giren ve 'Glock switch' adı verilen bir aparatla yasadışı şekilde makineli tabancaya dönüştürülebilen yarı otomatik tabancaların satışını yasaklayan yasasına karşı federal mahkemede dava açtı. Dava, federal hükümetin eyalet yasalarına müdahalesi ve silah kontrolü tartışmalarını yeniden alevlendirdi. ABD Başsavcısı Pam Bondi, yasanın federal silah yasalarını ihlal ettiğini ve İkinci Anayasa değişikliği ile korunan silah taşıma hakkını kısıtladığını öne sürdü.
Yasanın arka planı ve hukuki boyut
Kaliforniya'da 2023 yılında kabul edilen ve 1 Ocak 2025'te yürürlüğe giren yasa, 'Glock switch' olarak bilinen ve yarı otomatik bir tabancayı saniyede birden fazla mermi atabilen makineli tabancaya dönüştürebilen küçük bir aparatın kullanımını da kapsıyor. Bu aparat, özellikle Glock marka tabancalarda yaygın olarak kullanılıyor ve yasa dışı satışları son yıllarda ülke genelinde artan şiddet olaylarıyla ilişkilendiriliyor. Kaliforniya Başsavcısı Rob Bonta, yasanın kamu güvenliğini korumak için gerekli olduğunu ve federal yasalarla çelişmediğini savunuyor. Federal dava ise, eyalet yasasının federal Silah Kontrol Yasası ve Ulusal Ateşli Silahlar Yasası kapsamında düzenlenen silah satışına kısıtlama getirdiğini ve bu nedenle anayasaya aykırı olduğunu iddia ediyor.
Trump yönetimi, Kaliforniya'nın yasasının, federal hükümetin ateşli silahların düzenlenmesindeki yetkisine müdahale ettiğini ve eyaletlerin federal yasaları geçersiz kılamayacağı ilkesini ihlal ettiğini belirtiyor. Dava, ABD'nin batı bölgesi federal mahkemesinde görülecek ve eyalet-federal yetki çatışmasının önemli bir örneğini oluşturacak. Uzmanlar, davanın sonucunun diğer eyaletlerdeki benzer silah kontrol yasalarını da etkileyebileceğini düşünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, ABD'de silah kontrolü konusundaki derin siyasi bölünmeyi bir kez daha gözler önüne seriyor. Bir yandan silah hakları savunucuları, İkinci Anayasa değişikliğinin kısıtlanamayacağını savunurken, diğer yandan silah şiddetini azaltmayı hedefleyen gruplar daha sıkı düzenlemeler talep ediyor. Kaliforniya, ülkenin en katı silah yasalarına sahip eyaletlerinden biri olarak biliniyor ve bu dava, federal hükümetin eyaletlerin silah kontrolü çabalarını engelleme girişimi olarak yorumlanıyor. Küresel ölçekte ise, ABD'deki silah tartışmaları, diğer ülkelerdeki silah kontrol politikalarına da örnek teşkil ediyor. Özellikle Avrupa ve Asya'da, benzer dönüştürme aparatlarının yasaklanmasına yönelik adımlar atılırken, ABD'deki hukuki sürecin sonucu uluslararası silah düzenlemelerini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu dava, Türkiye'nin silah kontrolü politikaları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye, özellikle terörle mücadele kapsamında yasa dışı silah ticaretine karşı sıkı önlemler alırken, 'Glock switch' gibi dönüştürme aparatlarının Avrupa ve Orta Doğu'da da kullanıldığı biliniyor. ABD'deki bu hukuki süreç, uluslararası silah ticareti ve düzenlemeleri açısından emsal teşkil edebilir. Türkiye'nin, NATO müttefiki ABD ile ortak güvenlik politikaları çerçevesinde, silah kontrolü konusundaki gelişmeleri yakından takip etmesi beklenir. Ayrıca, iç güvenlik açısından benzer dönüştürme cihazlarının yasa dışı kullanımının önlenmesi için Türkiye'nin kendi düzenlemelerini gözden geçirmesi gerekebilir.
