ABD'de Donald Trump yönetimi, gazeteci ve öğrenci vizelerine yönelik önemli bir düzenleme hazırlığı içinde. Yeni kurallara göre, gazeteciler için şu anda yıllarca sürebilen I vizesi, 240 günle sınırlandırılacak. Çinli gazeteciler için bu süre sadece 90 gün olacak. Ayrıca öğrenci vizelerinde de benzer kısıtlamalar getirilmesi planlanıyor. Değişiklikler, uluslararası basın mensuplarının ABD'de çalışma koşullarını ciddi biçimde etkileyecek.
Düzenlemenin detayları ve arka planı
İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak düzenleme, I vizesi sahiplerinin ABD'de kalış süresini 240 günle sınırlandırıyor. Mevcut uygulamada bu vize türü genellikle üç yıl geçerli oluyor ve uzatılabiliyordu. Yeni kuralla birlikte, gazeteciler en fazla sekiz ay ABD'de kalabilecek. Çin vatandaşı gazeteciler için bu süre daha da kısa: Sadece 90 gün. Bu durum, özellikle Çinli basın mensuplarının ABD'de uzun vadeli haber yapmasını neredeyse imkansız hale getirecek.
Öğrenci vizelerinde de benzer bir kısıtlama öngörülüyor. F ve M vizesi sahipleri için kalış süresinin iki yıldan bir yıla indirilmesi planlanıyor. Ancak bu düzenleme henüz kesinleşmiş değil. Uzmanlar, değişikliklerin Trump yönetiminin göçmen karşıtı politikalarının bir parçası olduğunu belirtiyor. Özellikle Çin'e yönelik sert tutum, bu ülke vatandaşlarına getirilen ek kısıtlamalarla kendini gösteriyor.
Düzenleme, federal kayıt defterinde yayımlandıktan sonra 30 gün içinde yürürlüğe girecek. Ancak yasal itirazlar ve mahkeme süreçleri nedeniyle uygulamanın gecikmesi mümkün. Basın özgürlüğü kuruluşları, kuralın uluslararası haberciliği engelleyeceğini savunuyor. ABD'nin dünya çapındaki imajına zarar vereceği uyarısı yapılıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu düzenleme, ABD'nin özellikle Çin ile olan gerilimini yansıtıyor. Çinli gazetecilere yönelik 90 günlük vize sınırı, iki ülke arasındaki güven bunalımının bir göstergesi. Washington, Pekin'in ABD'deki gazetecileri casusluk amacıyla kullandığını iddia ediyor. Çin ise aynı suçlamaları ABD'ye yöneltiyor. Son yıllarda iki ülke karşılıklı olarak gazeteci vizelerini kısıtladı.
Küresel çapta, bu düzenleme basın özgürlüğü açısından endişe yaratıyor. Gazetecisiz Cemiyeti (CPJ) gibi kuruluşlar, kuralın haber akışını engelleyeceğini belirtiyor. ABD, uzun yıllardır dünya genelinde gazetecilere ev sahipliği yapan bir ülke olarak biliniyordu. Bu adım, ülkenin uluslararası medya açısından cazibesini azaltabilir.
Öte yandan, Avrupa Birliği ve diğer müttefikler, değişiklikleri yakından takip ediyor. Benzer düzenlemelerin kendi ülkelerinde de gündeme gelebileceği ihtimali, endişeleri artırıyor. Uluslararası Af Örgütü, konuyu insan hakları ihlali olarak nitelendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu düzenleme, Türkiye'den ABD'ye haber yapmak üzere giden gazetecileri doğrudan etkileyecek. Türk basın mensupları şu anda I vizesi ile ABD'de uzun süre kalabiliyor; yeni kural bu süreyi 240 güne indirecek. Bu durum, özellikle Washington ve New York merkezli çalışan Türk muhabirler için önemli bir sıkıntı yaratacak. Ayrıca ABD'de eğitim gören Türk öğrenciler de benzer kısıtlamalarla karşılaşabilir. Türkiye'nin, ABD ile ikili ilişkilerinde bu konuyu gündeme getirmesi, basın özgürlüğü ve eğitim işbirliği açısından kritik önem taşıyor.
