ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Brezilya'dan ithal edilen çelik ve alüminyum başta olmak üzere bir dizi ürüne yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulamaya başladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, bu kararın ulusal güvenlik gerekçesiyle alındığı belirtilirken, Brezilya hükümeti ise kararı 'tek taraflı ve haksız' olarak nitelendirdi. Uzmanlar, bu vergi artışının iki ülke arasında Güney Amerika'nın en büyük ekonomisinde yaklaşan başkanlık seçimleri öncesinde tırmanan ticari gerilimin bir parçası olduğunu vurguluyor.
Gelişmenin arka planı
ABD Ticaret Temsilciliği tarafından yapılan yazılı açıklamada, Brezilya menşeli çelik ve alüminyum ürünlerine uygulanan yüzde 25'lik verginin 1 Mart itibarıyla yürürlüğe girdiği duyuruldu. Vergi, Brezilya'nın ABD'ye ihraç ettiği yaklaşık 3,5 milyar dolarlık ürünü kapsıyor. Beyaz Saray Sözcüsü, kararın 'Amerikan çelik endüstrisini ve ulusal güvenliği korumak' amacı taşıdığını ifade etti. Ancak Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 'Bu sadece ticari bir saldırı değil, aynı zamanda egemenliğimize bir müdahaledir' dedi.
İkili ilişkiler, son aylarda Amazon yağmur ormanlarının korunması, İran nükleer anlaşması ve Venezuela krizi gibi konularda yaşanan görüş ayrılıkları nedeniyle zaten gergindi. Trump yönetimi, Brezilya'nın Çin ile artan ticari ve diplomatik yakınlaşmasını da endişeyle izliyor. Brezilya'da ekim ayında yapılacak başkanlık seçimleri öncesinde, ABD'nin bu hamlesi, Lula hükümetine yönelik bir baskı aracı olarak da yorumlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin Brezilya'ya yönelik vergi artırımı, Latin Amerika'da ticaret savaşlarının fitilini ateşleyebilir. Arjantin ve Şili gibi ülkeler, benzer vergilerle karşı karşıya kalabileceklerini belirterek tedirginliklerini dile getirdi. Brezilya Dışişleri Bakanlığı, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) nezdinde ABD'ye karşı dava açmayı değerlendirdiklerini duyurdu. Öte yandan, Çin'in Brezilya'dan yaptığı tarımsal ürün ithalatını artırması, iki ülke arasındaki ticari bağları güçlendiriyor. Küresel çapta ise bu vergi, serbest ticaret ilkelerine darbe olarak nitelendiriliyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), korumacı politikaların küresel büyümeyi tehdit ettiği uyarısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Brezilya arasındaki bu ticari gerilim, Türkiye için dolaylı da olsa önemli yansımalar taşıyor. İki ülke de Türkiye'nin önemli ticaret ortakları arasında yer alıyor; Brezilya'ya yönelik vergiler, küresel çelik ve alüminyum fiyatlarını etkileyerek Türkiye'nin ihracat rekabetini değiştirebilir. Ayrıca, ABD'nin korumacı politikalarının diğer ülkelere de sıçraması halinde, Türkiye'nin ABD pazarındaki avantajları risk altına girebilir. Bu dönemde Türkiye'nin, Brezilya ile DTÖ sürecinde işbirliği yapması veya alternatif ticaret rotaları geliştirmesi stratejik önem kazanıyor.
