ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka (YZ) sektöründeki dev şirketlere devlet eliyle ortak olma fikrini ciddi şekilde değerlendiriyor. Trump yönetimi, bu hamleyi popülist bir söylemle değil, tamamen bir iş insanı bakış açısıyla ve kâr beklentisiyle yapıyor. Axios’un haberine göre, Başkan Trump’ın bu yaklaşımı, Demokratların daha önce gündeme getirdiği ancak hayata geçiremediği benzer bir öneriye dayanıyor. Trump, devletin YZ altyapısına yatırım yaparak gelecekte bu yatırımlardan büyük getiriler elde edilebileceğini düşünüyor.
Bernie Sanders’ın Planı Trump’ın Masasında
Aslında bu fikrin kökeni, Demokrat Senatör Bernie Sanders’ın 2023 yılında önerdiği “Büyük Teknoloji Şirketlerinin Kamu Yararına Kullanılması” planına dayanıyor. Sanders, ABD hükümetinin Google, Amazon, Microsoft gibi teknoloji devlerine yaptığı milyarlarca dolarlık Ar-Ge desteğinin karşılığında bu şirketlerden hisse almasını önermişti. Trump ise bu fikri kendi anlayışına uyarlayarak, YZ şirketlerine yapılacak devlet yatırımları karşılığında kâr payı talep ediyor.
Beyaz Saray kaynakları, Trump’ın bu konuda oldukça kararlı olduğunu ve YZ alanındaki yatırımların sadece ABD’nin teknolojik liderliğini korumakla kalmayıp aynı zamanda hazineye de kaynak sağlayacağını vurguladığını belirtiyor. Trump, “Bu ülkenin parasını bu şirketlere yatırıyoruz. O zaman neden bu yatırımların karını da Amerikan halkı paylaşmasın?” sözleriyle planını savunuyor.
Küresel YZ Yarışında Yeni Bir Dönem
Bu girişim, ABD ile Çin arasındaki yapay zeka rekabetinde yeni bir aşamaya işaret ediyor. Çin, devlet kontrolündeki YZ şirketlerine büyük yatırımlar yaparken, ABD’nin özel sektör ağırlıklı modeli tartışılıyor. Trump’ın planı, özel sektörün inovasyon gücünü devletin finansmanı ve kâr payı mekanizmasıyla birleştirmeyi hedefliyor.
Uzmanlar, bu modelin başarılı olması durumunda ABD’nin YZ alanındaki hakimiyetini pekiştirebileceğini, ancak aynı zamanda devletin piyasaya müdahalesinin artması riskini de beraberinde getirdiğini belirtiyor. Özellikle Silikon Vadisi’ndeki bazı çevreler, devlet ortaklığının inovasyonu yavaşlatabileceğinden endişe ediyor.
Öte yandan Trump yönetimi, bu planı hayata geçirmek için Kongre’den yasal düzenleme talep etmeyi planlıyor. Şu an için somut bir yasa tasarısı bulunmasa da, Beyaz Saray’ın konuyu önümüzdeki aylarda gündeme getirmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yapay zeka alanında küresel rekabetin giderek kızıştığı bir dönemde kendi stratejisini belirlemek zorunda. ABD’nin devlet eliyle YZ şirketlerine ortak olma planı, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için alternatif bir model sunabilir. Ancak Türkiye’nin bu rekabette geri kalmamak için öncelikle yerli YZ ekosistemini güçlendirmesi ve ulusal bir yapay zeka stratejisi oluşturması gerekiyor. ABD-Çin rekabetinde Türkiye’nin pozisyon alması, hem teknoloji transferi hem de ticari işbirlikleri açısından kritik önem taşıyor. Özellikle savunma sanayiinde kullanılan YZ teknolojilerinde Türkiye’nin kendi çözümlerini geliştirmesi, dışa bağımlılığı azaltacak ve bölgesel güç olma hedefine katkı sağlayacaktır.
