Eski ABD Başkanı Donald Trump, yayımladığı bir muhtıra ile ulusal güvenlik kurumlarına yapay zeka (YZ) alanında daha hızlı hareket etme talimatı verdi. FBI ve Ulusal İstihbarat Direktörlüğü (ODNI), öncü YZ şirketleriyle “derin ve proaktif” ilişkiler kurmakla görevlendirildi. Genelge, ABD’nin YZ rekabetinde Çin’in gerisinde kalmama hedefiyle hazırlandı.
Genelgenin arka planı ve kapsamı
Trump’ın imzaladığı muhtıra, federal kurumların YZ teknolojilerini ulusal güvenlik amaçlı kullanımını hızlandırmayı hedefliyor. Belgede, özellikle istihbarat toplama, tehdit analizi ve siber güvenlik alanlarında YZ’den daha fazla yararlanılması gerektiği vurgulanıyor. FBI’dan, suç ve terörle mücadelede YZ destekli araçları devreye sokması istenirken, ODNI’den de YZ şirketleriyle düzenli bilgi paylaşımı yapması talep ediliyor.
Muhtıra, Trump’ın görevde olduğu dönemde YZ alanında atılan adımların devamı niteliğinde. 2019’da imzalanan “American AI Initiative” ile federal yatırımlar artırılmış, 2020’de ise YZ’nin askeri ve istihbarat kullanımını düzenleyen bir başka genelge yayımlanmıştı. Şimdiki muhtıra, bu süreci daha somut adımlarla ilerletmeyi amaçlıyor.
Küresel ve bölgesel boyut
ABD’nin bu hamlesi, küresel YZ yarışında Çin’e karşı stratejik bir adım olarak yorumlanıyor. Çin, 2030’a kadar YZ’de dünya lideri olma hedefiyle büyük yatırımlar yaparken, ABD’nin istihbarat birimlerini harekete geçirmesi rekabeti kızıştıracak. Uzmanlar, bu genelgenin ABD’nin YZ güvenliği ve etik kullanımı konularında da bağlayıcı düzenlemeler getirebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan, Avrupa Birliği’nin Yapay Zeka Yasası gibi düzenleyici girişimleriyle birlikte, küresel YZ yönetişiminin şekillendiği bir dönemden geçiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savunma ve istihbarat alanında yerli YZ çözümlerini geliştirmeye çalışırken, ABD’nin bu hamlesi küresel rekabetin derinleştiğini gösteriyor. NATO müttefiki olarak Türkiye’nin, ABD’nin YZ teknolojilerine erişimi veya iş birliği fırsatları sınırlı kalabilir. Ancak bu gelişme, Türkiye’nin kendi YZ stratejilerini hızlandırması ve özellikle terörle mücadele, sınır güvenliği ve istihbarat analizi alanlarında yerli yetkinliklerini artırması gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, Türkiye’nin Çin ve Rusya ile dengeli ilişkileri, YZ teknolojilerinde alternatif ortaklıklar arayışını gündeme getirebilir.
