General Electric'in havacılık kolu GE Aerospace, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında geçen ay Pekin'de gerçekleşen kritik zirvenin ardından, Çin'den yeni uçak motoru siparişleri alabileceği konusunda iyimser olduğunu açıkladı. Şirket, üretim ortağı Boeing'in Çinli havayollarından ilk sipariş taahhütlerini almasının ardından, benzer bir sürecin motor satışlarında da yaşanabileceğini öngörüyor. Zirvede iki liderin ticaret ve teknoloji alanındaki iş birliğini güçlendirme konusunda mutabık kalması, GE'nin Çin pazarındaki beklentilerini artırdı.
Zirvenin Ardından Ticari İyimserlik
Trump ve Xi arasındaki görüşme, iki süper güç arasındaki ticaret savaşının yumuşama sinyali olarak değerlendirilirken, Boeing'in Çin'den 300'den fazla uçaklık sipariş alması, havacılık sektöründe domino etkisi yarattı. GE Aerospace CEO'su Larry Culp, yatırımcılarla yaptığı değerlendirmede, “Pekin'deki görüşmelerin ardından Çinli müşterilerimizle olan diyaloglarımızda olumlu bir ivme görüyoruz. Boeing'in siparişleri, tüm tedarik zinciri için cesaret verici” ifadelerini kullandı. GE, Çin pazarında CFM International (GE ve Safran ortaklığı) ve GE9X gibi motorlarla güçlü bir konuma sahip. Şirket, 2023 yılında Çin'den toplam 2 milyar doların üzerinde sipariş almıştı. Uzmanlar, yeni siparişlerin gelecek yılın ilk çeyreğinde netleşebileceğini belirtiyor.
Küresel Havacılık Pazarında Çin'in Rolü
Çin, dünyanın en hızlı büyüyen havacılık pazarlarından biri olarak öne çıkıyor. Boeing'in yayımladığı 2024-2043 Pazar Tahmini'ne göre, Çin'in önümüzdeki 20 yılda 8.500'den fazla yeni uçağa ihtiyacı olacak. Bu durum, motor üreticileri için de büyük bir fırsat penceresi anlamına geliyor. GE Aerospace, Çin'deki yerel üretim ortaklıklarıyla rekabet avantajını korumaya çalışıyor. Şirket, Çinli bir firma ile ortaklaşa ürettiği LEAP-1C motorlarıyla COMAC C919 tipi uçaklara güç sağlıyor. Ancak Washington ile Pekin arasındaki jeopolitik gerilimler, zaman zaman ihracat lisansları ve teknoloji transferleri konusunda belirsizlik yaratabiliyor. Trump-Xi görüşmesinin ardından bu tür engellerin azalması, sektör tarafından olumlu karşılanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin ticaret ilişkilerindeki yumuşama, Türkiye'nin de dâhil olduğu gelişmekte olan ekonomiler için dolaylı fırsatlar sunabilir. GE'nin Çin’den alacağı yeni motor siparişleri, küresel tedarik zincirinde Çin'in belirleyici rolünü teyit ederken, Türkiye'nin havacılık ve savunma sanayiinde dışa bağımlılığını azaltma hedefiyle çelişiyor. Türkiye, yerli motor geliştirme projeleri (TEI-TF6000 vb.) ile bu tür dış kaynaklı ticari dalgalanmalardan etkilenmeyi en aza indirmeye çalışıyor. Ayrıca, Çin'in havacılık yatırımları, Türkiye'nin Asya ile ticaretini çeşitlendirme stratejisi açısından izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, havacılık sektöründe Çin ile iş birliği fırsatlarını değerlendirebilir.
