ABD Başkanı Donald Trump, 10 Haziran Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Amerika Birleşik Devletleri ile Kanada ve Meksika arasındaki serbest ticaret anlaşmasının (USMCA) yenilenmeyebileceğini söyledi. Trump, özellikle bu ülkelerle olan ticaret açıklarından duyduğu rahatsızlığı dile getirirken, liderlerle konuyu görüştüğünü de ekledi. Beyaz Saray'da düzenlenen bir etkinlikte konuşan Trump, anlaşmanın Amerika için adil olmadığını ve eğer gerekli düzenlemeler yapılmazsa Washington'un anlaşmayı sonlandırabileceğini ima etti. Bu açıklamalar, ABD'nin korumacı ticaret politikalarını sürdürme niyetinde olduğunu gösteriyor.
Anlaşmanın arka planı ve Trump’ın eleştirileri
ABD, Kanada ve Meksika arasındaki serbest ticaret düzenlemeleri, ilk olarak 1994'te yürürlüğe giren Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması'na (NAFTA) dayanıyor. Trump'ın 2018'de imzaladığı USMCA, NAFTA'nın yerini alarak 2020'de yürürlüğe girdi. Anlaşma, otomotiv, tarım ve dijital ticaret gibi birçok sektörde yeni kurallar getirmişti. Ancak Trump, anlaşmanın ABD'nin aleyhine işlediğini ve özellikle Meksika ile olan ticaret açığının kabul edilemez olduğunu savunuyor. Trump, Kanada ve Meksika'nın ABD'ye karşı haksız avantajlar elde ettiğini iddia ederek, bu ülkelerin daha fazla Amerikan ürünü satın alması gerektiğini vurguladı. Trump'ın bu söylemi, 2024 başkanlık seçimlerine giderken tabanını korumayı hedefleyen bir strateji olarak da değerlendiriliyor.
Anlaşmanın gözden geçirilmesi, ABD Ticaret Temsilciliği'nin hazırlayacağı bir rapora dayanacak. Ancak uzmanlar, taraflar arasında yeni bir müzakere sürecinin başlamasının kolay olmadığını belirtiyor. Kanada ve Meksika, anlaşmanın getirdiği ticari faydaları korumak isterken, ABD'nin talep ettiği değişikliklerin kabul edilmesi zor görünüyor. Özellikle Kanada'nın süt ürünleri piyasasındaki korumacılığı ve Meksika'nın otomotiv sektöründe işçi hakları konusundaki eksiklikleri, Trump'ın ana eleştiri noktaları arasında yer alıyor.
Küresel ticaret sistemine etkisi
USMCA'nın geleceği, yalnızca Kuzey Amerika ticaretini değil, küresel ticaret sistemini de etkileyebilir. Anlaşmanın bozulması, dünyanın en büyük serbest ticaret bloklarından birini ortadan kaldırabilir ve bölgesel tedarik zincirlerini sekteye uğratabilir. Otomotiv, elektronik ve tarım gibi sektörlerde entegre olan ABD, Kanada ve Meksika ekonomileri, anlaşmanın sona ermesi durumunda yüksek gümrük vergileriyle karşı karşıya kalabilir. Bu durum, enflasyonu tetikleyebilir ve tüketici fiyatlarını artırabilir. Ayrıca, Trump'ın bu hamlesi, Çin ve Avrupa Birliği gibi diğer ticaret ortaklarına da korumacı bir mesaj olarak yorumlanabilir. Uzmanlar, Trump'ın ticaret politikalarının küresel ticaret savaşlarını derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın USMCA'yı yenilememe tehdidi, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da, küresel ticaretin seyri açısından önemli sinyaller veriyor. ABD'nin korumacı politikaları, serbest ticaret anlaşmalarına olan güveni zedeleyerek Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomileri olumsuz etkileyebilir. ABD'nin ticaret ortaklarına yönelik bu tutumu, Türkiye-ABD ticari ilişkilerinde de benzer bir sertlik beklentisine yol açabilir. Ayrıca, Kanada ve Meksika gibi ülkelerin ABD ile sorun yaşaması, Türkiye'nin bu ülkelerle alternatif ticaret bağlantıları kurmasını teşvik edebilir. Öte yandan, küresel tedarik zincirindeki aksamalar, Türkiye'nin üretim ve ihracat kapasitesini dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, bu gelişmeleri yakından izlemeli ve olası risklere karşı hazırlıklı olmalıdır.
