ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'ya gönderilen Amerikan mühimmatının bedelinin Avrupa ülkeleri tarafından karşılanmasını talep edeceğini duyurdu. Trump, İran ile yaşanan savaş sırasında Amerikan mühimmat stoklarının azaldığı yönündeki haberleri sert bir dille reddetti. Bu açıklama, Washington'un Ukrayna'ya yönelik askeri yardım politikasında köklü bir değişikliğe işaret ediyor ve transatlantik ilişkilerde yeni bir gerilim hattı oluşturuyor.
Trump'ın açıklamalarının arka planı
Başkan Trump, yaptığı yazılı açıklamada, "Avrupa Birliği ve NATO müttefiklerimiz, Ukrayna'ya gönderdiğimiz mühimmatın parasını bize geri ödemeli. Bu adil olan. Biz Amerikan vergi mükelleflerinin parasını harcıyoruz, onlar ise sadece izliyor" ifadelerini kullandı. Trump, söz konusu mühimmatın değerine ilişkin net bir rakam vermedi ancak ABD'nin Ukrayna'ya sağladığı askeri yardımın toplamının 100 milyar doları aştığı biliniyor.
Trump ayrıca, İran ile yaşanan savaş nedeniyle ABD mühimmat stoklarının tükendiği yönündeki haberleri "tamamen yalan" olarak nitelendirdi. "Ordumuz her zamankinden daha güçlü. Mühimmat stoklarımız yeterli. Bu haberler, ülkemizi zayıf göstermeye çalışanların uydurması" dedi. Ancak savunma uzmanları, İran ile yaşanan çatışmaların özellikle hassas güdümlü mühimmat ve hava savunma füzeleri stoklarında ciddi erimeye yol açtığını belirtiyor.
Avrupa'nın tepkisi ve bölgesel boyut
Avrupa başkentlerinden henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak Brüksel'deki diplomatik kaynaklar, Trump'ın bu talebinin Avrupa'da rahatsızlık yarattığını aktarıyor. Almanya ve Fransa, Ukrayna'ya yapılan yardımın ortak bir sorumluluk olduğunu ve ABD'nin tek taraflı bir geri ödeme talebinin NATO içindeki dayanışmayı zedeleyebileceğini savunuyor. Öte yandan Polonya ve Baltık ülkeleri gibi Rusya'ya komşu ülkeler, ABD'nin Ukrayna'dan çekilmesinden endişe duyuyor.
Trump'ın açıklaması, ABD'nin Ukrayna politikasında daha önce de dile getirdiği "Avrupa daha fazla sorumluluk almalı" tezini yineliyor. Geçtiğimiz aylarda Beyaz Saray, Avrupa ülkelerine savunma harcamalarını artırma çağrısı yapmıştı. Trump'ın bu son çıkışı, NATO zirvesi öncesinde transatlantik ittifak içindeki güven bunalımını derinleştirebilir.
Ukrayna cephesinde ise durum kritik. Rusya'nın doğu ve güneydeki saldırıları sürerken, Kiev yönetimi Batı'dan gelen askeri desteğin kesilmemesi konusunda endişeli. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, son açıklamalarında "Her gecikme, cephede can kaybı demek" diyerek müttefiklere çağrıda bulunmuştu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın Avrupa'dan mühimmat bedelini talep etmesi, Türkiye'nin savunma sanayii ve dış politikası açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye, Ukrayna'ya insansız hava araçları ve çeşitli askeri ekipman sağlayarak savaşın seyrinde etkili oldu. ABD'nin yardım konusundaki isteksizliği, Avrupa'nın savunma harcamalarını artırma yönünde adımlar atmasına yol açabilir; bu da Türkiye'nin Avrupa savunma projelerindeki rolünü güçlendirebilir. Öte yandan, ABD'nin Ukrayna'dan uzaklaşması, Karadeniz'deki güç dengesini Rusya lehine bozarak Türkiye'nin güvenlik endişelerini artırabilir. Ankara, denge politikası izleyerek hem Ukrayna'ya desteğini sürdürmek hem de Rusya ile ilişkilerini yönetmek zorunda.
