ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Jared Kushner ve Steve Witkoff, Ukrayna'daki savaşı sona erdirmeye yönelik yeni bir barış önerisini sunmak üzere Moskova'ya geldi. Rusya ve Ukrayna, görüşmeler süresince hava saldırılarına ara verdiklerini açıkladı. Ziyaret, Trump yönetiminin savaşı sona erdirme çabalarının son halkası olarak dikkat çekiyor.
Barış Planının Arka Planı
Jared Kushner ve Steve Witkoff, Trump'ın Orta Doğu ve Ukrayna dosyalarındaki en güvendiği isimler arasında yer alıyor. Kushner, Trump'ın ilk başkanlık döneminde Orta Doğu barış anlaşmalarında (İbrahim Anlaşmaları) kilit rol oynamıştı. Witkoff ise emlak sektöründen gelen ve Trump'a yakınlığıyla bilinen bir iş insanı. İkili, son aylarda Ukrayna ve Rusya yetkilileriyle temaslarda bulunuyordu.
Moskova ziyareti öncesinde ABD yönetiminden yapılan açıklamalarda, barış planının "adil ve kalıcı" bir çözüm hedeflediği belirtildi. Ancak planın ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılmadı. Rus basınına yansıyan haberlere göre, öneri paketinde ateşkesin yanı sıra toprak tavizleri, yaptırımların kademeli olarak kaldırılması ve Ukrayna'nın NATO üyeliğinin askıya alınması gibi maddeler yer alıyor olabilir. Ukrayna tarafı ise toprak bütünlüğünden taviz verilmeyeceğini yinelemiş durumda.
Ziyaret sırasında Rusya ve Ukrayna'nın hava saldırılarına ara vermesi, diplomatik bir iyi niyet göstergesi olarak yorumlandı. Son haftalarda cephe hattında yoğunlaşan çatışmalar, sivil kayıpları artırmıştı. Ateşkesin süresi ve kapsamı netleşmiş değil; ancak görüşmelerin olumlu geçmesi halinde kalıcı bir ateşkesin temeli atılabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ukrayna savaşı, Avrupa güvenlik mimarisini derinden sarstı. NATO'nun doğu kanadında askeri yığınak artarken, ABD'nin savaştaki rolü ve Trump'ın "önce Amerika" politikası, Avrupa başkentlerinde endişeyle izleniyor. Moskova'daki görüşmeler, Batı ittifakı içindeki dengeleri de etkileyebilir. Avrupa Birliği, barış sürecinin dışında kalmaktan çekiniyor; zira Ukrayna'ya verilen destek ve uygulanan yaptırımların geleceği masada.
Küresel ekonomi açısından da kritik bir eşikteyiz. Savaşın sona ermesi, enerji fiyatlarını ve tahıl koridorunu doğrudan etkileyecek. Rusya'ya uygulanan yaptırımların hafifletilmesi, küresel ticaret ve finans piyasalarında dalgalanma yaratabilir. Özellikle Avrupa'nın doğal gaz arz güvenliği ve Ukrayna'nın yeniden inşası için ayrılacak kaynaklar, görüşmelerin seyrine bağlı.
Trump yönetimi, barış anlaşmasını kendi diplomatik başarısı olarak sunmak istiyor. Ancak Rusya'nın tavrı ve Ukrayna'nın kabul edebileceği şartlar belirsizliğini koruyor. Moskova'daki temasların ardından Kiev'e de bir ziyaret planlanabilir. Süreç, tarafların karşılıklı güven eksikliği nedeniyle kırılgan.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'in güvenliği ve tahıl koridoru anlaşmalarındaki arabuluculuğuyla Ukrayna savaşının doğrudan tarafı konumunda. Moskova'daki görüşmeler, Ankara'nın hem Batı hem de Rusya ile dengeli ilişkilerini test edecek. Olası bir ateşkes, Türkiye'nin enerji koridoru ve tahıl ihracatı için istikrar sağlar; ancak ABD'nin inisiyatifi ele alması, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü gölgeleyebilir. Ayrıca yaptırımların kalkması, Rusya ile ticaret ve turizmde canlanma yaratabilir. Türkiye, barış sürecinin dışında kalmamak için diplomatik kanalları aktif tutmalı.
