Donald Trump yönetiminin başlattığı gümrük vergisi savaşı, küresel ticaret dengelerini yeniden şekillendirirken Brezilya'nın dış ticaretinde Çin'in ağırlığı artıyor, ABD'nin payı ise tarihi düşüş yaşıyor. Amerikan Ticaret Odası'nın (AmCham Brasil) yayımladığı rapora göre, 2026 yılının ilk yarısında ABD'nin Brezilya ihracatındaki payı yüzde 10,3'e gerileyerek 1997'den bu yana en düşük seviyeyi gördü. Aynı dönemde Çin'in payı yüzde 32,4'e yükselirken, iki ülke arasındaki ticaret hacmi 65 milyar doları aştı. Raporun yayımlandığı günlerde Washington'da yeni bir gümrük vergisi turu için kamuoyu dinlemeleri sürüyor.
Trump'ın vergileri Brezilya'yı Çin'e yaklaştırdı
Brezilya, tarım ve madencilik ürünlerinde dünyanın önde gelen ihracatçılarından biri. Ülkenin en büyük ihracat kalemleri arasında soya fasulyesi, demir cevheri, ham petrol ve et ürünleri yer alıyor. Trump yönetiminin 2025 yılında başlattığı gümrük vergisi artışları, başta çelik ve alüminyum olmak üzere birçok sektörü hedef aldı. Brezilya da bu vergilerden doğrudan etkilenen ülkeler arasında yer aldı.
Brezilya hükümeti, ABD'nin ticaret politikalarına karşılık olarak Çin ile ticari ilişkilerini derinleştirme stratejisi izledi. Pekin yönetimi, Brezilya'dan yapılan soya ve demir cevheri ithalatını artırırken, karşılığında altyapı ve enerji yatırımlarına yöneldi. İki ülke arasındaki ticaret hacmi, 2025 yılında 120 milyar doları aştı. Çin, Brezilya'nın en büyük ticaret ortağı konumunu daha da sağlamlaştırdı.
Küresel ticarette yeni kutuplaşma sinyalleri
Brezilya-Çin ticaretindeki bu artış, küresel ticaret sisteminde yaşanan dönüşümün sadece bir parçası. ABD öncülüğündeki Batılı ülkeler, Çin'in büyüyen ekonomik etkisini dengelemek için ticaret blokları ve yeni ortaklıklar kurmaya çalışırken, gelişmekte olan ülkeler alternatif pazarlara yöneliyor. Brezilya, BRICS üyeliği ve Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'ne katılımıyla bu yeni kutuplaşmada kendine bir yol çizmeye çalışıyor.
Uzmanlar, ABD'nin korumacı politikalarının kısa vadede Brezilya ihracatını olumsuz etkilese de orta vadede ülkeyi Çin'e daha bağımlı hale getirebileceği uyarısında bulunuyor. Öte yandan, Brezilya'nın AB ile Mercosur arasındaki serbest ticaret anlaşması müzakereleri de Trump yönetiminin baskısıyla hız kazandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'nın Çin'e yönelmesi, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, benzer şekilde ABD ve AB ile ticari sorunlar yaşarken, Çin ile ticaretini çeşitlendirme stratejisi izliyor. Ancak Brezilya örneği, Çin'e aşırı bağımlılığın risklerini de gösteriyor. Türkiye, Brezilya ile tarım ve enerji alanlarında iş birliği fırsatlarını değerlendirebilir. Ayrıca, küresel ticarette artan kutuplaşma, Türkiye'nin hem Doğu hem Batı ile dengeli ilişkiler kurma stratejisini zorluyor. Ankara'nın ticaret politikalarını bu yeni dinamiklere göre güncellemesi gerekiyor.
