Eski ABD Başkanı Donald Trump, büyük teknoloji şirketlerine karşı yürüttüğü mücadeleyle tanınan Adam Candeub'u Adalet Bakanlığı'nın (DoJ) antitröst bölümünün başına getirdi. Candeub, muhafazakâr düşünce kuruluşu Heritage Foundation tarafından hazırlanan ve Trump'ın ikinci dönem politikalarına yön veren 'Project 2025' belgesinde ABD rekabet hukukunun köklü bir reformdan geçirilmesi gerektiğini savunan bir bölüme imza atmıştı. Atama, Trump'ın büyük teknoloji şirketlerine yönelik sert söylemlerini eyleme dökme niyetinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Adam Candeub, Michigan Eyalet Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde profesör olarak görev yapmakta ve özellikle telekomünikasyon ve internet düzenlemeleri konusundaki çalışmalarıyla biliniyor. Trump'ın ilk döneminde Beyaz Saray'da danışmanlık yapan Candeub, 'Project 2025' için kaleme aldığı bölümde mevcut antitröst uygulamalarının 'yetersiz' olduğunu belirterek, Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ve Adalet Bakanlığı'nın birleşme ve satın almaları daha sıkı denetlemesini önermişti. Candeub ayrıca büyük teknoloji platformlarının 'ayrımcı' içerik düzenlemelerine karşı çıkmış ve bu şirketlerin 'tekel gücünü' kırmak için yeni yasalar çıkarılması gerektiğini savunmuştu. Trump'ın bu atamayı yapması, özellikle Google, Facebook (Meta), Amazon ve Apple gibi şirketlerin faaliyetlerine yönelik daha agresif bir antitröst politikasının habercisi olarak yorumlanıyor. Trump, geçmişte bu şirketlerin kendisine ve diğer muhafazakâr seslere sansür uyguladığını iddia etmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu atamanın etkileri sadece ABD ile sınırlı kalmayacak. ABD'nin antitröst politikalarındaki değişim, küresel teknoloji şirketlerinin iş modellerini ve düzenleyici ortamını doğrudan etkileyebilir. Avrupa Birliği de son yıllarda Dijital Piyasalar Yasası gibi düzenlemelerle büyük teknoloji şirketlerinin gücünü sınırlamaya çalışırken, ABD'nin de benzer bir yönde ilerlemesi küresel bir konsensüs oluşturabilir. Ancak Trump'ın yaklaşımı, AB'nin daha yapısal reformlarına kıyasla daha müdahaleci ve cezalandırıcı olabilir. Bu durum, transatlantik ticari ilişkilerde yeni gerilimlere yol açabileceği gibi, Çin merkezli teknoloji şirketlerine karşı da ortak bir cephe oluşturulmasını zorlaştırabilir. Özellikle TikTok ve WeChat gibi platformların ABD'deki faaliyetleri, Trump döneminde hedef alınmıştı; Candeub'un atanmasıyla bu tür hamlelerin yeniden gündeme gelmesi muhtemel.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Trump'ın antitröst politikalarındaki bu sert dönüş, Türkiye için doğrudan bir sonuç doğurmasa da dolaylı etkiler yaratabilir. ABD'de büyük teknoloji şirketlerine yönelik artan baskı, Türk teknoloji firmalarının ABD pazarına girişini zorlaştırabilir veya mevcut operasyonlarını etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin dijital düzenlemeleri sertleştirmesi, benzer adımların Türkiye'de de atılmasına yol açabilir. Türkiye, son yıllarda sosyal medya platformlarına yönelik düzenlemeler getirmiş ve vergilendirme politikaları uygulamıştı; ABD'deki gelişmeler, bu alandaki uluslararası normların şekillenmesinde rol oynayabilir. Küresel ölçekte, antitröst uygulamalarının sıkılaşması, Türkiye'nin dijital ekonomi hedefleri açısından yeni fırsatlar veya riskler oluşturabilir.
