ABD Başkanı Donald Trump, federal hükümetin kapanmasını önleyen ve 2018 mali yılı için savunma dahil birçok federal kuruma bütçe sağlayan kapsamlı harcama tasarısını imzaladı. Tasarı, Kongre'nin her iki kanadında da kabul edilmesinin ardından yasalaştı. Bu adım, 6 Kasım'daki ara seçimler öncesinde hükümetin faaliyetlerini sürdürmesini garanti altına alırken, Cumhuriyetçiler ile Demokrat azınlık arasındaki sert bütçe pazarlıklarını da geçici olarak sona erdirdi. Anlaşma, yaklaşık 1,3 trilyon dolarlık harcamayı kapsıyor ve federal kurumlara Eylül 2018'e kadar fon sağlıyor. Trump, imza töreninde yaptığı açıklamada, "Bu tasarı, askerlerimize ihtiyaç duydukları kaynakları sağlıyor ve ekonomimizi güçlendirmeye devam ediyor" dedi.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Kongresi'nde aylardır süren bütçe müzakereleri, özellikle göçmenlik, sınır güvenliği ve savunma harcamaları konularında derin anlaşmazlıklar nedeniyle tıkanmıştı. Demokratlar, Dreamers olarak bilinen ve çocuklukta ABD'ye getirilen düzensiz göçmenler için yasal koruma sağlayan DACA programının korunmasını talep ederken, Cumhuriyetçiler sınır duvarı için 25 milyar dolar ek fon istiyordu. Nihayetinde varılan uzlaşma, her iki tarafın da bazı taleplerinden taviz vermesini gerektirdi. Tasarı, savunma harcamalarında 80 milyar dolarlık bir artış içeriyor ve askeri personel için %2,4'lük bir maaş zammı öngörüyor. Ancak Demokratların ısrarla istediği DACA düzenlemesi tasarıya dahil edilmedi; bu konu ayrı bir yasama sürecine bırakıldı. Başkan Trump, imza öncesinde yaptığı konuşmada, "Bu, ülkemiz için büyük bir zafer. Ordumuzu yeniden inşa ediyoruz ve sınırlarımızı koruyoruz" ifadelerini kullandı.
Temsilciler Meclisi Başkanı Paul Ryan, anlaşmanın "sorumlu bir yönetim" olduğunu belirterek, "Bu tasarı, Amerikan halkının güvenliği ve refahı için kritik yatırımlar içeriyor" dedi. Senato Çoğunluk Lideri Mitch McConnell ise, "Uzun süredir devam eden müzakerelerin sonucunda, hükümetin kapılarını açık tutan bir uzlaşma sağladık" açıklamasında bulundu. Demokrat liderler ise tasarıya çekincelerini dile getirdi. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer, "Bu tasarı, Dreamers'ı korumuyor ve birçok iç ihtiyacı göz ardı ediyor. Ancak hükümetin kapanmasını engellemek için destek verdik" şeklinde konuştu. Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Nancy Pelosi de, "Bütçe anlaşması, Cumhuriyetçilerin önceliklerini yansıtıyor; ancak yine de ülkemizin çalışmaya devam etmesi için evet dedik" dedi.
Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, tasarının imzalanmasının ardından federal kurumların normal işleyişine döneceği ve hükümetin kapanma riskinin en azından Eylül ayına kadar ortadan kalktığı vurgulandı. Anlaşmanın, ara seçimler öncesinde Cumhuriyetçilerin ekonomik istikrar ve güvenlik mesajlarını güçlendirmesine yardımcı olması bekleniyor. Ayrıca, tasarının geçmesiyle birlikte Trump yönetimi, altyapı ve göçmenlik reformu gibi diğer öncelikli konulara odaklanma fırsatı bulacak. Ancak Kongre'deki derin siyasi kutuplaşma, önümüzdeki dönemde benzer bütçe krizlerinin yaşanabileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, ara seçimler sonrasında yeni Kongre'nin oluşmasıyla birlikte bütçe görüşmelerinin daha da çetin geçebileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'deki bütçe süreci, yalnızca ülke içi siyaseti değil, küresel ekonomiyi ve güvenlik dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Federal hükümetin kapanması, dünya piyasalarında belirsizlik yaratma potansiyeline sahipti. Nitekim geçmişte yaşanan kapanmalar, ABD ekonomisine milyarlarca dolara mal olmuş ve küresel büyümeyi yavaşlatmıştı. Bu kez zamanında varılan anlaşma, piyasalarda rahatlama sağladı. Öte yandan, tasarının savunma harcamalarını artırması, NATO ve diğer müttefikler nezdinde ABD'nin askeri taahhütlerini sürdüreceği mesajını veriyor. Ancak Demokratların DACA konusundaki ısrarcı tutumu, göçmenlik politikalarının önümüzdeki aylarda da gündemde kalacağını gösteriyor. Uluslararası alanda, özellikle Orta Doğu ve Asya-Pasifik'teki müttefikler, ABD'nin iç siyasi istikrarını yakından takip ediyor; zira bu istikrar, Washington'un dış politika kararlılığını doğrudan etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de hükümetin kapanmasını önleyen bütçe anlaşması, Türkiye'nin ekonomik ve güvenlik çıkarlarını dolaylı olarak etkiliyor. ABD, Türkiye'nin en büyük ticaret ortaklarından biri ve NATO müttefiki. Washington'daki bütçe istikrarı, iki ülke arasındaki savunma iş birliği projelerinin (F-35, Patriot sistemleri vb.) aksamaması açısından önemli. Ayrıca, ABD ekonomisindeki dalgalanmalar, dolar kuru üzerinden Türkiye ekonomisini etkileyebilir. Bütçe anlaşmasının sağladığı geçici istikrar, küresel piyasalarda risk iştahını artırarak gelişmekte olan ülkelere sermaye akışını destekleyebilir. Ancak ABD'nin iç siyasi kutuplaşmasının devam etmesi, uzun vadede dış politika kararlarında tutarsızlık riskini beraberinde getiriyor; bu da Türkiye gibi stratejik ortaklar için belirsizlik anlamına geliyor.
