ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde başlattığı kitlesel sınır dışı kampanyası, Küba kökenli göçmenler için beklenmedik bir krize dönüştü. Küba hükümetinin, ABD'den gelen sınır dışı uçuşlarını kabul etmeyi reddetmesi nedeniyle yüzlerce Kübalı, Meksika'nın kuzey sınır kentlerinde ve gözaltı merkezlerinde mahsur kaldı. Bu durum, hem Washington hem de Havana arasında diplomatik bir gerilime yol açarken, sınır dışı edilenlerin kaderi belirsizliğini koruyor.
Küba'nın Sınır Dışı Uçuşlarına Direnci
Küba, on yıllardır ABD'den yapılan sınır dışı işlemlerine karşı temkinli bir tutum sergiliyor. Özellikle 1966 tarihli Küba Uyum Yasası (Cuban Adjustment Act) kapsamında ABD toprağına adım atan Kübalılara otomatik olarak yeşil kart verilmesi, bu ülkeye göçü teşvik etmişti. Ancak Trump yönetimi, bu yasayı yürürlükten kaldırmasa da uygulamayı zorlaştırdı. Havana, ABD'den gelen sınır dışı uçuşlarını çeşitli gerekçelerle reddediyor: Bunlar arasında uçuşların insani koşulları, ABD'nin Küba'ya uyguladığı ambargo ve siyasi tutukluların iadesi gibi konular yer alıyor. Son olarak, ABD İç Güvenlik Bakanlığı'nın hazırladığı 127 kişilik bir sınır dışı listesinin Havana tarafından kabul edilmemesi üzerine, bu kişiler Meksika'da geçici barınma merkezlerine yerleştirildi.
Meksika, ABD'nin baskısıyla sınır dışı edilen Kübalıları geçici olarak kabul etmek zorunda kaldı. Ancak Meksika Göçmenlik Enstitüsü, bu durumun sürdürülebilir olmadığını ve Küba ile ABD arasında kalıcı bir çözüm bulunması gerektiğini vurguluyor. Mahsur kalan Kübalılar arasında aileleriyle yeniden birleşmeyi umut edenler olduğu gibi, siyasi sığınma başvurusunda bulunanlar da var. Ancak Küba'daki siyasi durum nedeniyle geri dönmek istemeyenlerin sayısı az değil. Birçoğu, ABD'de yıllarca çalıştıktan sonra sınır dışı edilmeyi kabullenemiyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: ABD-Küba İlişkilerinde Yeni Kriz
Bu kriz, ABD ile Küba arasındaki zaten gergin olan ilişkileri daha da kötüleştirdi. Trump yönetimi, Küba'yı insan hakları ihlalleri ve siyasi baskıyla suçlarken, Havana ise Washington'u emperyalist müdahale ve çifte standartla eleştiriyor. Küba Dışişleri Bakanlığı, yaptığı açıklamada ABD'nin sınır dışı politikasını 'insanlık dışı' olarak nitelendirdi ve uçuşların kabul edilmemesinin gerekçesini 'egemenlik ihlali' olarak açıkladı. Bölgesel olarak, Meksika ve diğer Latin Amerika ülkeleri, ABD'nin sert göç politikalarının yükünü taşımak zorunda kalıyor. Özellikle Meksika, Trump'ın 'Göçmenleri Geri Gönderme' programı kapsamında ABD'den sınır dışı edilenleri kabul eden başlıca ülke konumunda. Ancak bu kez Küba'nın direnci, Meksika'yı diplomatik bir ikileme sürükledi: Bir yandan ABD ile ticari ve siyasi ilişkilerini korumak, diğer yandan Küba ile geleneksel dostluğunu sürdürmek zorunda.
Küba'nın sınır dışı uçuşlarını reddetmesi, aynı zamanda diğer Latin Amerika ülkeleri için de bir emsal oluşturuyor. Venezuela ve Nikaragua gibi ABD ile sorunlu ilişkileri olan ülkeler, benzer şekilde sınır dışı uçuşlarını reddedebilir. Bu durum, Trump'ın kitlesel sınır dışı kampanyasının bölgesel iş birliği olmadan yürütülemeyeceğini gösteriyor. Öte yandan, Küba'nın bu tutumu, ABD'deki Küba kökenli toplumda da tepkilere yol açtı. Florida'daki Küba diasporası, Havana'yı 'kendi vatandaşlarını umursamamakla' suçlarken, bir kısmı da Trump'ın politikalarını eleştiriyor. Kriz, ABD'deki Küba lobisini de böldü: Bazı gruplar, Küba'ya uygulanan ambargonun sıkılaştırılmasını isterken, diğerleri insani bir çözüm bulunması gerektiğini savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin sınır dışı politikaları ve Küba'nın direnci, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da bölgesel ve küresel göç dinamikleri açısından önemli ipuçları taşıyor. Türkiye, Suriye'den kaynaklanan göç kriziyle mücadele ederken, ABD'nin sert göç politikalarının uluslararası hukuk ve insan hakları boyutunu yakından takip ediyor. Ayrıca, Küba'nın egemenlik vurgusu ve ABD ambargosuna karşı duruşu, Türkiye'nin de zaman zaman karşılaştığı uluslararası baskılara karşı egemenlik savunusuna benzer yönler taşıyor. İkili ilişkiler açısından, ABD ile Türkiye arasında göçmen iadesi konularında yaşanan benzer gerilimler, bu dosyayı Ankara için örnek olay haline getirebilir.
