ABD Başkanı Donald Trump, Kongre'ye 'saatlerin saçma bir şekilde değiştirilmesini' sona erdirme çağrısında bulunarak, ülkede kalıcı yaz saati uygulamasına geçilmesini talep etti. Trump, sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı açıklamada, "Cumhuriyetçiler, güneşin daha geç saatlerde görülebilmesi için en iyi ve en güçlü çabayı gösterecekler. Değişiklik ABD için harika olur!" ifadelerini kullandı. Ancak başkanlık talebinin Senato'daki geleceği belirsizliğini koruyor; zira geçmişte benzer girişimler, özellikle de eyaletlerin kendi saat dilimlerini belirleme yetkisi konusundaki tartışmalar nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmıştı.
Trump'ın Saat Değişikliği Talebinin Arka Planı
Trump, 2024 yazından bu yana güneş ışığından daha fazla yararlanmak amacıyla saat uygulamasının sabitlenmesi yönünde görüş bildiriyor. Geçtiğimiz aralık ayında da sosyal medya hesabından "Saat değişikliği maliyetli ve gereksiz. Cumhuriyetçiler bunu sona erdirmek için ellerinden geleni yapacak. Güneş daha geç batsın!" paylaşımında bulunmuştu. Beyaz Saray yetkilileri, başkanın bu konudaki kararlılığını koruduğunu ve konunun Kongre gündemine taşınması için lobi faaliyetlerinin sürdüğünü belirtiyor.
Ancak Kongre'deki bazı Cumhuriyetçi senatörler, böyle bir değişikliğin federal hükümetin yetki alanına girmediğini, bu konunun eyaletlerin inisiyatifinde olması gerektiğini savunuyor. Özellikle kırsal kesimdeki vatandaşların ve çiftçilerin gün doğumuyla birlikte çalışma düzenlerinin alt üst olacağı endişesi dile getiriliyor. Ayrıca, kalıcı yaz saati uygulamasının kış aylarında sabah saatlerinde karanlığın uzamasına neden olacağı ve çocukların okula gidişlerinde güvenlik riski oluşturabileceği gibi eleştiriler de mevcut.
1940'lardan bu yana ABD'de uygulanan mevcut sistem, her yıl mart ayında saatlerin bir saat ileri, kasım ayında ise geri alınmasını öngörüyor. Bu uygulama, 1966 tarihli Uniform Time Act ile federal düzeyde düzenlenmiş olsa da, eyaletlere kendi saat dilimlerini belirleme konusunda esneklik tanınıyor. 2018'de Senato'dan geçen ve kalıcı yaz saati öngören "Güneş Işığı Koruma Yasası" (Sunshine Protection Act) ise Temsilciler Meclisi'nde rafa kaldırılmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Batı Yarımküre'de Eşgüdüm ve Gözler Meclis'te
Uzmanlar, ABD'de saat uygulamasının değişmesi halinde özellikle Kanada ve Meksika ile olan ekonomik ilişkilerde zamanlama uyumsuzlukları yaşanabileceğine dikkat çekiyor. Kuzey Amerika'daki ticaret ve ulaşım ağlarının ortak saat dilimlerine göre işlediğini hatırlatan analistler, tek taraflı bir değişikliğin borsa işlem saatlerinden uçuş tarifelerine kadar geniş bir yelpazede karmaşaya yol açabileceğini ifade ediyor.
Trump yönetiminin bu girişimi, daha önce seçim güvenliği, göçmen politikası ve federal bütçe konularında yaşanan benzer çıkmazları çağrıştırıyor. Başkan, "balo salonu davası" olarak bilinen ve Florida'daki malikanesinde düzenlenen etkinliklerle ilgili yasal süreçte de Kongre'nin yavaş davrandığından yakınmış, seçmen kimliği yasaları ve 'slush fund' olarak nitelendirilen bağış toplama faaliyetleri konularında da Kongre'de ilerleme sağlayamamıştı. Siyasi analist John Bowden'ın da belirttiği gibi, Trump'ın saat değişikliği talebi, halihazırda bölünmüş olan Kongre'de benzer bir akıbete uğrama riski taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu gelişme, Türkiye'de saat uygulaması konusunda zaman zaman yaşanan tartışmaları hatırlatıyor. Türkiye, 2016'da kalıcı yaz saati uygulamasına geçerek saat değişikliğini kaldırmış bir ülke olarak, bu alanda deneyime sahip. ABD'de olası bir değişiklik, küresel finans piyasalarının işleyiş saatlerini etkileyebileceği için Türk ihracatçıları ve finans sektörü açısından izlenmesi gereken bir konu. Ancak Türkiye'nin kendi saat dilimi politikası, enerji tasarrufu ve verimlilik hedefleri doğrultusunda şekillendiğinden, ABD'deki gelişmelerin doğrudan bir etki yaratması beklenmiyor. Yine de küresel ekonomik entegrasyon göz önüne alındığında, ABD'nin bu kararı uluslararası iş saatlerinde koordinasyon ihtiyacını artırabilir.
