ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya yönelik bazı yaptırımları geçici olarak askıya alma kararı, Kongre'de iki partiden de sert tepki aldı. Cumhuriyetçi ve Demokrat milletvekilleri, kararın Ukrayna'ya verilen desteği zayıflattığını ve Moskova'ya yanlış mesaj gönderdiğini belirterek yönetimi eleştirdi. Karar, Trump'ın göreve başlamasının ardından Rusya ile ilişkilerde yaşanan yumuşama sinyallerinin ardından geldi.
Kararın arka planı ve Washington'daki tepkiler
Trump yönetimi, geçen hafta sonu bazı Rus yetkililer ve kuruluşlara uygulanan yaptırımların 180 gün süreyle askıya alındığını duyurdu. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, kararın "diplomatik kanalları açık tutmak" amacıyla alındığı savunuldu. Ancak Kongre'deki her iki partiden isimler, bu gerekçeyi ikna edici bulmadı.
Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham, yaptığı yazılı açıklamada, "Rusya'yı Ukrayna'daki saldırganlığı nedeniyle cezalandırmak yerine ödüllendiriyoruz. Bu, Kiev'e verdiğimiz sözle çelişiyor" dedi. Demokrat Senatör Chris Murphy ise kararı "Putin'e verilmiş bir hediye" olarak nitelendirdi ve yönetimin Kongre'yi bilgilendirmediğini söyledi. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu üyeleri, konuyu görüşmek üzere acil oturum talep etti.
Kararın, Trump'ın seçim kampanyasında vaat ettiği "Rusya ile ilişkileri normalleştirme" politikasının bir parçası olduğu değerlendiriliyor. Ancak uygulama, Kongre'nin daha önce geniş çoğunlukla kabul ettiği yaptırım yasalarına aykırılık tartışmasını da beraberinde getirdi. Hukuk uzmanları, başkanın yaptırımları askıya alma yetkisinin sınırlı olduğunu ve Kongre'nin bu kararı geri çevirebileceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Trump'ın kararı, Avrupa başkentlerinde de endişeyle karşılandı. Almanya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Yaptırımların askıya alınması, Rusya'nın Ukrayna'daki eylemlerinin sonuçsuz kaldığı izlenimini yaratır" dedi. AB Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi, konunun gelecek hafta yapılacak Dışişleri Bakanları toplantısında ele alınacağını açıkladı.
Ukrayna hükümeti ise kararı "ciddi bir hayal kırıklığı" olarak nitelendirdi. Kiev, yaptırımların Rusya'nın savaş makinesini finanse etmesini engellediğini ve askıya alınmasının cephedeki dengeleri değiştirebileceğini savunuyor. NATO kaynakları, ittifak içinde ABD'nin tutumuna ilişkin bir güven sorunu oluştuğunu kabul ediyor.
Rusya'dan ilk tepki olumlu geldi. Kremlin sözcüsü, kararı "yapıcı bir adım" olarak değerlendirdiklerini ancak daha fazlasını beklediklerini söyledi. Moskova, yaptırımların tamamen kaldırılması çağrısını yineledi.
Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin ABD'nin müttefikleriyle ilişkilerinde yeni bir gerilim hattı oluşturduğunu belirtiyor. Kongre'nin tepkisi, yönetimin Rusya politikasında zorlu bir denge kurmak zorunda kalacağını gösteriyor. Önümüzdeki günlerde Kongre'nin olası bir yaptırımı geri alma yasası hazırlığı içinde olduğu konuşuluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları askıya alması, Türkiye'nin dengeli dış politikası açısından karmaşık bir tablo yaratıyor. Ankara, Batı ile Rusya arasında hassas bir denge yürütüyor; yaptırımların hafiflemesi, Türkiye'nin Rusya ile ticari ve enerji ilişkilerini derinleştirmesine olanak tanıyabilir. Ancak Washington'daki iki partili tepki, ABD'nin yaptırım rejiminin kalıcı olarak zayıflamayacağını gösteriyor. Türkiye, olası bir yaptırım geri dönüşünde zor durumda kalmamak için Rusya ile ilişkilerinde temkinli olmayı sürdürecektir. Ayrıca, Ukrayna'daki savaşın seyri ve Batı'nın tutumu, Türkiye'nin Karadeniz güvenliği ve tahıl koridoru gibi kritik çıkarlarını doğrudan etkiliyor.
