ABD'de Donald Trump'ın siyasi söylemi, tarihsel referanslarla yeniden tartışılıyor. M.S. 79'da Roma İmparatorluk donanmasının başkomutanı olan ve bugün Yaşlı Plinius olarak bilinen Gaius Plinius Secundus, Napoli yakınlarındaki Misenum'da konuşlanmıştı. Vezüv Yanardağı'nın patlaması sırasında, körfezi geçerek kahramanca ama başarısız bir kurtarma görevine çıktıktan sonra hayatını kaybetti. Bu tür ağır bir tarihsel arka plan, Trump'ın 'zafer' ve 'ahlak' temalı söylemini anlamak için bir çerçeve sunuyor.
Tarihsel Arka Plan: Roma'dan Trump'a
Roma İmparatorluğu'nda 'zafer' kavramı, yalnızca askeri bir başarı değil, aynı zamanda ahlaki bir üstünlük iddiasıydı. İmparatorlar, zafer takları dikerek, sikkeler bastırarak ve halka gösteriler düzenleyerek bu algıyı pekiştirirdi. Ancak tarihçiler, Roma'nın çöküşünü hazırlayan unsurlar arasında ahlaki çözülme, yozlaşma ve iç çatışmaları gösterir. Trump'ın 'Amerika'yı yeniden büyük yap' söylemi, benzer şekilde bir 'altın çağ' nostaljisi ve ahlaki yenilenme vaadi içeriyor. Kaynak metinde geçen 'Fornication in America' ifadesi, bu ahlaki çöküş anlatısına doğrudan bir gönderme olarak okunabilir.
Plinius'un ölümü, doğal bir felaket karşısında insan iradesinin sınırlarını gösterir. Trump'ın siyasi anlatısında ise 'zafer' kavramı, sıklıkla dış tehditlere ve iç düşmanlara karşı kazanılmış bir mücadele olarak sunulur. Bu, Roma'nın 'zafer' ideolojisiyle paralellik taşır: her iki durumda da lider, halkı bir arada tutmak için ortak bir düşman ve ortak bir kader vurgusu yapar.
Ancak tarihsel analojiler dikkatli kullanılmalıdır. Roma İmparatorluğu'nun sonu, tek bir kişinin eylemlerinden çok, yapısal sorunların birikimiyle açıklanır. ABD'nin mevcut siyasi kutuplaşması, ekonomik eşitsizlik ve kurumlara güvenin azalması, Roma'nın geç dönemindeki istikrarsızlığa benzetilebilir. Yine de doğrudan bir çöküş kehaneti yapmak indirgemeci olur.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Trump'ın söylemi, yalnızca ABD iç siyasetini değil, küresel düzeni de etkiliyor. NATO müttefikleri, ticaret savaşları ve göç politikaları üzerinden yürütülen tartışmalar, 'zafer' kavramının uluslararası arenada nasıl yeniden tanımlandığını gösteriyor. Roma'nın eyalet yönetimindeki zaaflar, bugün ABD'nin müttefikleriyle ilişkilerinde güven sorunlarına yol açabilir. Özellikle Avrupa'da, ABD'nin liderliğine duyulan güven sarsılırken, ülkeler kendi savunma kapasitelerini artırma yoluna gidiyor.
Roma'nın 'Pax Romana' dönemi, askeri güç ve ekonomik refahla sağlanan bir istikrarı simgeler. Trump'ın 'barış yoluyla güç' doktrini, bu mirasa atıfta bulunur. Ancak tarih, hegemonyanın sürdürülebilirliğinin yalnızca askeri güce değil, aynı zamanda meşruiyete ve ortak çıkarlara dayandığını gösterir. ABD'nin küresel liderliği, iç ahlaki tartışmalardan bağımsız düşünülemez.
Vezüv patlaması, Roma'nın ekonomik ve sosyal yapısını derinden sarsmıştı. Bugün benzer şekilde, pandemi, iklim krizi ve teknolojik dönüşüm, mevcut düzeni zorluyor. Trump'ın bu krizlere yaklaşımı, Roma'nın felaketler karşısındaki tutumuyla kıyaslanabilir: kimi zaman kurtarma çabaları, kimi zaman sembolik jestler.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki siyasi söylem ve tarihsel analojiler, Türkiye'yi doğrudan etkileyen sonuçlar doğurabilir. Trump döneminde Türkiye-ABD ilişkileri, S-400 alımı, YPG/PKK meselesi ve ekonomi yaptırımları gibi başlıklarda dalgalı bir seyir izledi. 'Zafer' söylemi, iki ülke arasındaki güç dengesini ve müzakere masasındaki pozisyonları etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin iç ahlaki tartışmaları, Türkiye'deki kamuoyunda yankı buluyor ve Washington'un küresel liderlik iddiasını sorgulatıyor. Türkiye, bu belirsizlik ortamında kendi bölgesel etkinliğini artırma ve çok kutuplu dünyada denge politikası izleme imkânı bulabilir.
